عبد الحسين ميرزا فرمانفرما
268
مسافرتنامه كرمان و بلوچستان ( فارسى )
باتپان 509 باتپان مزرعهاى است در آخر خاك سرباز واقع و آبش از رودخانهء مزبوره و محصولش منحصر است به شلتوك و قريب ده خروار محصولخيز است و هزار اصله نخل نيز دارد . و صاحبانش از طايفهء پرى و كسان حاجى مولى داد خان پرّى است و قريب چهل خانوار اهالى آنجا در كتوك منزل دارند . و از اين نقطه تا پيشين هشت فرسخ [ است ] و خطّش از باتپان به پيشين به شرق مايل به جنوب سير مىكند و راهش سنگلاخ و كلية تا منزل سراشيب است و چهار فرسخ از آن مثل منازل سابق در كف و اطراف رودخانه سير مىكند . ولى رودخانه طورى تنگ نيست كه اگر سيل بيايد عبورومرور از اطراف آن ممكن نباشد . و علوفه هم در حوالى رود از قبيل درمشو و كاكو و كنار و بون و گثير و كلته فراوان [ است ] و كبك و تيهو و شكار « 1 » [ 305 مكرر ] كوهى كم و بيشى يافت مىشود . و همان دو رشته كوه ون و كوه روك دو طرف رودخانه مزبوره است و چهار پنج فرسنگى پيشين تمام مىشود و همينكه راه اين منزل نصف شود از رودخانه خارج [ مىشود ] و به گدار كوچكى مىرسد كه آن را گدار پيشين مىگويند و از آنجا تا پيشين ديگر راه نرم و هموار [ ست ] و زمينهاى بسيار خوب [ دارد ] و در اين جلگه آهوى زياده از حدّ و حصر پيدا مىشود و همهقسم علوفه هم ممكن و براى عابرين سهل الحصول است . پيشين 510 پيشين مزرعهاى است در وسط جلگه واقع و آبش جزئى چشمهسارى است براى مشروب ساختن نخيلات . و آب ساير محصولاتش از سيلاب كوهستان شمالى كه آنها را كوه انكالى « 2 » مىگويند و به اصطلاح ديمهكار است و تخمين محصول آن از غلّه و جزئى كولك قريب صد خروار و نخيلات آن معادل هزار اصله [ است ] . آب چشمهسارش شيرين و هواى آنجا به منتها درجهء گرمى است . و مالكين آن عبد الرّحيم و چاكر پرّى و كسان آنهاست و قريب پانصد خانوار و معادل دو هزار نفر مرد و زن و كوچك و بزرگ [ اند ] كه براى خود دو قلعهء رعيتى تيرپوش ساخته [ اند ] و چون سرحدّ خاك مند كلات بوده است به عقيدهء سخيفهء خود براى اين دو قلعه تا يك درجه باره و حصار ساخته و تيركش تفنگ قرار دادهاند كه هنگام اغتشاش
--> ( 1 ) - شمارهگذارى صفحه تكرار شده است . ( 2 ) - بىنقطه است .