رجحان داد . زيرا كه مكان قلعهء كوهك سرزن اطراف و بالاى سنگى واقع است كه غير از راه دروازه كه پلّه ساخته‌اند از ساير نقاط دور [ است ] و بر حوالى آن سنگ نمىتوان تا پاى حصار آمد . و داراى يك برج دروازه و يك نارنج قلعهء وسط است و در اطراف حصار و خود نارنج قلعه فقط مردگرد و تيركش تفنگ ساخته‌اند و توپ‌رو و تيركش ندارد . و شش هفت اطاق بيشتر در آن نساخته‌اند ، ليكن بنيان و پى تمام عمارات بالاى سنگ [ است ] و قورخانه هم دارد و همه‌وقت تاج محمد خان سلطان و چهل نفر نوكر كوهكى در آنجا ساخلو و توقف دارند و جزئى قورخانه هم در انبار ذخيرهء آن موجود است . و چون قلعهء مزبوره نزديك به رود ماشكيد است و رود مزبور از يك فرسخى شرق كوهك پيچ خورده از جنوب به شمال مىرود و از نقطهء ماشكيد هم رد شده مايل به مغرب سير مىكند و در هامونى كه در ضمن شرح حال ماشكيد گذشت به زمين فرومىرود . حدّ ايران و همسايگان 474 درواقع همين رودخانه حدّ و سدّ است ما بين خاك بلوچستان ايران و كلات و خاران و افغانستان . به اين معنى [ 291 ] كه مقابل كوهك آن طرف رودخانهء ماشكيد متعلق به كلات و محاذات ماشكيد متعلق است به خاران و مقابل سرحدّ متعلق به افغانستان است . و اين قلعهء كوهك در سرحدّ خاك بلوچستان واقع [ است ] و حفظ و حراست آن براى دولت اهميت دارد . بالجمله مالكين سه دانگ كوهك هنگام محصول در خود مزرعهء مزبوره و ساير اوقات در نقاط ديگر مسكن و مرتع نموده و همه‌وقت در پلاس نشيمن دارند و اطراف كوهك همه‌قسم علوفه ممكن [ است ] و آهو هم به‌ندرت يافت مىشود . اشكان 475 از دهك خطّى به‌طرف جنوب كشيده و به بم پشت مىرود ، و چون منزل دوازده فرسنگى است نقطهء ميان منزلى را كه مسمّى به اشكان است معيّن [ ساخته ] و شرح حال هريك از اين دو منزل را جداگانه به رشتهء تحرير آورده تفصيل هريك را خواهيم نوشت . از دهك تا رود اشكان شش فرسخ و خطش به جنوب مايل به شرق و فى الجمله نرم و سهل العبور است و همين‌كه سه فرسخ بگذرى به رود ماشكيد مىرسد و رود مزبور مكرّر بيانش شده و در نهايت وضوح است . و در اين نقطهء اين رودخانه همه