عبد الحسين ميرزا فرمانفرما
247
مسافرتنامه كرمان و بلوچستان ( فارسى )
كنيزهاى محمود خان در آن بنگاه ساكنند . مالكين عمدهء سبّ مير محمود خان و غلامها و بستگان او و جزئى از طايفهء سپاهى است . و اهالى سبّ به همهجهت قريب سيصد نفر مرد و زن است . مزارع حولوحوش جمعى سبّ به قرار تفصيل است : سوران 453 مزرعهء سوران يك فرسخى و طرف مغرب است . داراى پنج رشته قنات بزرگ و سه رشته كوچك : كهن مير ، پوكى ، كهن صاحب داد ، كهن ملّا ، كهن كرشاه ، تيردان ، چاه پلى ، بكور « 1 » . و قنوات مزبوره برحسب تخمين شش سنگ آب دارد و معادل هفتصد خروار غلّه و ذرت و كولك از آنها به عمل مىآيد . و نخيلات [ 281 ] آنجا قريب دوازده هزار اصله [ است ] و جزئى ميوجات هم مثل انار و انگور و سيب دارد . و اهالى آنجا قريب چهارصد خانوار و معادل هزار نفر مرد و زن است و بنگاههاى تيرپوش متعدده براى خود ساختهاند . و ماليات آنها جزو جمعى مير محمود خان و عمدهء مالكين آنها طايفهء دهوارى است . و آب اين قنوات مثل خود سبّ قدرى شور و ناگوارست . پسكوه 454 پسكوه نه فرسنگى سبّ و طرف مغرب است و مزرعهء مزبوره داراى دو قنات بزرگ و كوچك است و آب اين دو قنات زياده از يك سنگ و گواراست . و محصول غلّهاش قريب سى خروار [ ست ] و معادل آن صيفى و ذرت دارد و قريب دو هزار اصله نخل ، كه در تمام نقاط بلوچستان خرما به اين بدى نيست و گويا در هيچجا اينطور خرماى دانهريز و هستهدرشت بىطعم به عمل نيايد . هوايش دو سه درجه از سبّ سردتر [ ست ] و جزئى هلو و انگور و انجير نيز دارد . مالكين آن اهالى پسكوه [ اند ] و اسم و رسم معينى ندارند و بنگاه رعيتى مركب از عمارات تيرپوش و كتوك در آنجا بنا كردهاند و خلق آنجا كه قريب دويست نفر مرد و زن و كوچك و بزرگ است آنجا سكونت دارند و ماليات مزرعهء مزبوره جزو جمع مير محمود خان است .
--> ( 1 ) - نقطه ندارد . نكور ، بكور ، تكور خوانده شدنى است .