عبد الحسين ميرزا فرمانفرما
240
مسافرتنامه كرمان و بلوچستان ( فارسى )
معدن نمك 431 و دو فرسخى منزل راهى پيادهرو از خط جدا شده به مگس مىرود و خيلى نزديكتر است ، ولى اردو نمىتواند از آن راه عبور كند . و در راه يسار همينكه دو فرسخ بگذرى به نقطه [ اى ] مىرسد كه معدن نمك است و در تمام نقاط از سهران تا اسفيدان علوفه و حيوانهاى سابق الذكر در راه و كوههاى اطراف موجود . اسفيدان 432 اسفيدان در وسط رودخانهء تنگى واقع [ است ] كه دو طرفش كوه زياد و در طرف يسار كوه بسيار بزرگ سفيدى است كه آن را كوه اسفيدان مىگويند و در دامنهء آن چشمهاى است ، آبش جارى و زياد و به نهايت گواراست [ 272 ] و علوفهء شترى آن گز است و كنار و خوراك اسب منحصر است به درمشو و بون . و محلّ مزبور سيلخيز است و چون راه تنگه است اگر سيل حركت كند نمىتوان عبور كرد و در اين اطراف كبك و تيهو و شكار كوهى و پلنگ و خرس زياد است خصوصا كوه اسفيدان . چشمهء مانش 433 از اسفيدان تا سرترونان پنج فرسنگ كامل [ است ] و خطّش رو به جنوب شرقى سير مىكند و سنگلاخ و فرازش زياد است . و همهجا در كف و اطراف رودخانهء كنارو سير مىكند . و در سه فرسنگى چشمهاى است موسوم به مانش . آبش زياد و گواراست و در سنوات خشكسال گاهى مىخشكد ولى غالبا آب دارد . و مالكين چشمهء مزبور طايفهء حنبلى است و بعضى اوقات چهل پنجاه من بذر هم در آنجا زراعت مىكنند و يك كتوك هم در آن نقطه ساختهاند كه هروقت زراعت شود يك نفر ناطور در آنجا متوقف است . و اطراف چشمهء مزبوره علوفهاش درمشو است و بون و ترات و كلته كه دو علف اوّل را اسب و قاطر و ترات و كلته را شتر مىخورد و اطراف اين چشمه تل و ماهور و كوههاى كوچك بىاسم و رسم بسيار است . كوه هماند 434 و در يمين چشمه به فاصلهء دو فرسخ كوه بسيار بزرگى سياهرنگ و سخت و سنگلاخ [ است ] كه صعود به آن كمتر كسى را ممكن است . و در خود كوه گياه و