به اين جهت اگر در بيان آب‌وهوا و تعيين اراضى و تعداد نفوس و وصف ايلات و مزارعات و تحديد تمام خاك بلوچستان و اهالى آنجا قصور و فتورى ظاهر شده است معذور [ يم ] و عجالة كسى بر ما حق ملامت نخواهد داشت و تكميل آن منوط به مشيّت خداوند و ارادهء سايهء خداست . چه اگر يكى دو سال ديگر زنده و مأمور كرمان [ باشم ] و يك مرتبهء ديگر روانهء سمت بلوچستان شوم انشاء اللّه طورى در اتمام كسور و اكمال نواقص آن اهتمام شود كه از مزارع كشتى و از عمارات خشتى و از درختها اصله [ اى ] و از كوهها قلّه [ اى ] و از زمينها پشته [ اى ] و از قنوات رشته [ اى ] و از رودها شعبه [ اى ] و از منابع چشمه [ اى ] و از اهالى انسى و از بهائم جنسى و از آبها كمّيتى و از هواها كيفيّتى نانوشته و مسكوت عنه نماند ، و الّا موكول به توجه و تكفّل [ 266 ] ديگران خواهد بود . خط ابتر 419 خطّى كه از بمپور به ابتر مىرود تا فهرج همان خط معمول سابق الذكر است و از فهرج خطّى به شرق جدا شده به ابتر مىرود و از فهرج تا ابتر چهار فرسخ و راهش قدرى رو به فراز و جزئى سنگلاخ [ است ] و از فهرج قريب يك فرسخ گذشته به نهر شمس‌آباد مىرسد و آب مزرعهء مزبوره از شمال به جنوب جارى و منبع آبش قنات [ است ] و قريب يك سنگ آب دارد . مالكين آن كدخدا محمّد و ساير اهالى فهرج [ اند ] و در همان مزرعه سكونت دارند و قريب بيست كتوك رعيتى ساخته‌اند . و معادل يك فرسنگ از راه دور و محصول آن منحصر است به غلّه و جزئى ذرت . شه‌دراز 420 و بعد از آن هزار قدم گذشته به نهر شه‌دراز خالصه مىرسد كه آب آن از شمال به طرف جنوب جارى است . و بنگاه مزرعهء مزبوره قريب يك فرسخ در يمين جادّه و عمارات آن منحصر است به سى چهل كتوك و قريب صد نفر زن و مرد عمله‌جات خالصه در آن سكونت دارند و آب آن از رودخانه و منبعش كوههاى دمّن است . و گاه مىشود كه رودخانهء مزبوره بالمرّه خشكيده [ مىشود ] و در شه‌دراز به هيچ‌وجه زراعت نمىشود و محصول خالصهء مزبوره فقط غلّه و جزئى ارزن و ذرت است . و از اين نقطه تا منزل ديگر آب و آبادى نيست و راهش رو به فراز و سنگلاخ و اطراف راه هيزم همه‌قسم زياد و علوفه‌اش منحصر است به درمشو و تارن كه شتر آن را