عبد الحسين ميرزا فرمانفرما

224

مسافرتنامه كرمان و بلوچستان ( فارسى )

بخشان 387 از مزرعهء حشك يك فرسخ گذشته به مزرعهء بخشان مىرسد و مزرعهء مزبوره در يمين جادّه و نزديك به راه است و آب آن سابقا زياد [ بود ] و فعلا به‌واسطهء رود خوارى « 1 » كه چند سال قبل در اين مزرعه شده كمتر و قريب دو سنگ ، ولى خيلى شيرين و گواراست و محصول غلهء آن هفتاد هشتاد خروار و صيفى [ 252 ] آن منحصر است به ذرّت و كولك و جزئى نخيلات و چند بوته انار و انگور و هلو [ دارد ] و قلعهء رعيتى هم داشته و زين العابدين خان سرتيپ به حكم مرحوم فرمانفرما محض اينكه مأمنى براى رعيت شرير بىتمدن آنجا نباشد چهار سال قبل از اين آن را خراب كرده و بالفعل بنگاهى رعيتى دارد كه اطاقها را با تير چوبى پوشيده [ اند ] و مالكين آنجا از طايفهء ملك و جنگى زهى و بخشانى و خورده ارباب مستقراند و اهالى آنجا بيست سى خانوار و قريب هفتاد هشتاد نفر مرد و زن و مالياتش از جانب مير محمود خان جمع ميرزا خان سرهنگ است . شصتان 388 و از بخشان نيم فرسخ گذشته به مزرعهء شصتان « 2 » مىرسد و مزرعهء مزبوره در يمين جاده و نزديك به راه است و آب آن قريب سه سنگ و محصول شتوى آن ششصد خروار و صيفى هم خرما و كولك و ذرت [ است ] . و مالكين آنجا رستم خان ضابط سرباز و كسان خود رستم خان و طايفهء ياران زهى و طايفهء دهقان و طايفهء ارباب و خورده مالكين متفرقه است . و ماليات مزرعهء مزبوره جمع خود رستم خان است و در جزو جمعى خود به حكومت بلوچستان مىپردازد . و همه‌قسم ميوه از قبيل انار و انگور و انجير سفيد و چهار پنج هزار اصله نخل نيز دارد . و اهالى آنجا قريب هفتاد هشتاد در خانه و تخمينا دويست و پنجاه نفرند . و در بخشان محقر قلعه‌اى در وسط بنگاه رعيتى در اطراف آن ساخته‌اند . و در حوالى اين مزارع تدريجا تا كلپوركان تاغ و گز و بنهء [ 253 ] آن كمتر ، و علوفهء آنها از درمشو و شور و كلته و بون و كاندال و پوتار فراوان [ است ] و آهو هم جسته‌جسته پيدا مىشود .

--> ( 1 ) - منظور مفهوم نشد . ( 2 ) - در نقشهء محمد رضاى تفرشى : شستان .