عبد الحسين ميرزا فرمانفرما

200

مسافرتنامه كرمان و بلوچستان ( فارسى )

لادز 327 لادز - چنان كه در ذيل شرح سرحدّ خاش گذشت چهار مزرعهء اربابى و جزئى خالصه است و هواى اين نقطه از سياه‌جنگل هم گرمتر است . و زعيم و عملهء اين مزارع تخمينا سى در خانه و قريب سيصد نفر مرد [ 222 ] و زن است و در اطراف آن از ايلات داخلهء سرحدّ و خارجه مثل افغانستان و سيستان بسيار است . و در لادز غير محصول غلّه بيست سى درخت توت و زردآلو و انار هم هست و زمينش خيلى بااستعداد و قابل است و مىتوان گفت بذرى چهارده پانزده بذر بلكه زيادتر به عمل مىآيد ، بر خلاف اهلش كه خيلى بىقابليت و بىتربيت هستند . دره بيابان 328 از لادز تا بيد نه فرسنگ و خطش به شمال حقيقى سير مىكند و اندكى رو به فراز است و اطراف راه كلّية تلّ و ماهور ، و همين‌كه شش فرسنگ بگذرى به گردنه‌اى مىرسد مسمّى به درّه بيابان ، و از گردنه ربع فرسنگى سراشيب گذشته به چشمه‌اى مىرسد كه در يمين راه به فاصلهء هزار قدم واقع و معروف به چشمهء « درّه بيابان » است و آبش زياد ، و هرقدر به مصرف مىرسانند كم نمىشود و خيلى هم شيرين و گواراست و در يمين و يسار اين چشمه كوهستان و شكار كوهى زياد است . و از اينجا تا منزل در نزديكى راه چشمه و چاه نيست و دور از راه به فاصلهء يك فرسخ و دو فرسخ ايلاتى كه در اين نقاط مرتع دارند چاه زياد براى خودشان حفر كرده‌اند و مفيد به حال عابرين اين خط نيست . و اين سه فرسخ ، جزئى سنگلاخ در اواخر منزل دارد و كلّية راهش رو به فراز است . آب بيد - كوه بىبى ماه 329 آب بيد چشمه‌اى است شور و ما بين دو كوه خيلى بزرگ نزديك به هم واقع كه گويا در تنگه است . كوه طرف يمين را « بيد » و كوه چپ را « بىبى ماه » مىنامند و اين دو كوه سنگ است و درخت و بوته ندارد و در كف زمين دامنهء كوه بوته و علف صحرائى فصل بهار [ 223 ] و شور كه علفى است مخصوص شتر - و ديگر حيوانات نمىخورند - در تمام فصل در آنجا يافت مىشود .