و اين بيست و چهار مزرعهء فوق مخصوص اهالى ايرندجان است و عمدهء محصول آنها شلتوك و جزئى غلّه و نخيلات است و برحسب تخمين ، اين مزارع قريب سى خروار غلّه و چهارصد خروار شلتوك و سى هزار نخل دارند . و اهالى آنجا قريب پانصد خانوار [ ست ] و در خانه‌هاى تيرپوش خيلى تنگ ساكن [ اند ] و ضابط آنها على اكبر خان [ 212 ] سلطان و قاضى ايشان ملّا لال محمد و ريش‌سفيدشان مير قادر بخش است و مزرعه ضابطنشين . ده قلعه 311 و نقطهء مركزيه ايرندجان ده قلعه است و در آنجا قلعهء رعيتى از قديم ساخته بوده‌اند و بالفعل منهدم و غامر است و ضابط آنها در همان خانه‌هاى تيرپوش مسكن دارند . آب اين مزارع گوارا و از رودخانه و چشمه‌سار است و در بحبوحهء كوههاى خيلى سخت بزرگ واقع و هوايش شبيه به سرحدّ خاش است . و در اين كوهستان هم انواع علوفه از قبيل كلته و بون و درمشو و گز و بنه و شكار كوهى و كبك و تيهو زياد و خرس و پلنگ و گرگ نيز يافت مىشود و در رودخانه هم علاوه بر درختهاى معمولى درختى است موسوم به « جك » و هر حيوانى برگ آن را بخورد مثل خرزهره فى الحال او را خواهد كشت و درخت مزبور شكلا شبيه است به « پده » و چوبش هم سياه‌رنگ و خيلى سخت است . مگس 312 و از نقطهء ايرندجان راهى است به مگس و خطش به وسط جنوب و شرق سير مىكند و تقريبا هشت فرسنگ او صعب العبور است و آب هم دارد و بعد از آنجا تا مگس سهل العبور است و به همه‌جهت قريب هجده فرسخ است . و خطّ ديگر از چهار پنج فرسنگى خط مگس جدا شده به‌طرف شمال مىرود و به سرحدّ خاش مىآيد و اين خطّ نيز قريب پانزده شانزده فرسخ است و سهل العبور ، به‌طورى كه از سرحدّ خاش و مگس توپ مىتوان به ايرندجان آورد و اطراف اين دو جادّه نيز خالى از علوفه نيست . ولى آن هيجده فرسخ و اين پانزده فرسخ از ميانهء تمام خاك بلوچستان [ 213 ] ، به‌طورى كه بايد به تحقيق نپيوست و معلوم نشد در عرض راه چشمه و چاهش در كدام نقطه واقع است . ولى به‌طور اجمال محقق است كه در عرض راه ايرندجان به مگس و هم از ايرندجان به سرحدّ خاش در عرض راه در يكى دو نقطه‌اش آب ممكن است .