عبد الحسين ميرزا فرمانفرما
171
مسافرتنامه كرمان و بلوچستان ( فارسى )
و هشت نه مزرعهء غيرمعروف ديگر هم هست كه آنها هركدامى بيست سى خروار جنس و دويست اصله نخل دارند و تمامشان متعلق به طايفهء رئيسى است . و مجموع اهالى اين سى مزرعه قريب ششصد خانوارند و غالبا در پلاس و بعضى در كتوك سكونت دارند . و سه مزرعهء كهوركان و هوكرد و مهت « 1 » آبش از قنات و مابقى از دو رودخانهء سرجو و زردينپير « 2 » است . هواى اين نقطه از بمپور به نهايت گرمتر ولى آب آنها گواراست . قلعهء گه 270 در خود گه قلعهاى است از قديم كه بانى اوّليهء آن غيرمعلوم [ است ] و در عرف عوام گويند از بناهاى كيخسرو بوده است . اگرچه مرتبهء ذاتيهء اين قلعه فعلا خراب است ولى فى الحقيقه همچو قلعه در اين نقاط ديده نشده است . قلعهء مزبوره بالاى تپهء سختى واقع [ است ] و طرف مغرب آن را رودخانهء زردين پير به جاى خندق گرفته و سه طرف ديگر را خندق مصنوعى حفر كردهاند و نارنج قلعهء آن در كمال ارتفاع و استحكام و امتياز است . و فراخور حوصله سه چهار اوطاق محقّر و يك معبر نيز دارد . و در برج و بارهء آن تيركشهاى تفنگ ساختهاند و همهوقت امير مهيم خان را كه ضابط اين چند محلّ است با پنجاه نفر نوكر از طرف حكومت بلوچستان در قلعهء مزبوره ساخلو قرار دادهاند و اگر آن را خارج كنند نوكر ديگر خواهند گذاشت . و چون اين قلعه را نزديك به دشت و دشت متصل به خاشك « 3 » خاك بندرات فارس است ، بودن يك همچو قلعه در اين نقطه از غنايم دولت تواند بود ، و الّا كه ايلات عرب و بهارلو [ 180 ] بنا به عادت ديرينه و خوى طبيعى خود مىتوانستند سرقت و دستاندازى به گه كنند و اهالى بلوچستان . . . « 4 » هم درصدد تلافى و تدافع برمىآيند . بذاته اين كار اسباب يك نوع شرارت و فتنهء بزرگ بود .
--> ( 1 ) - درين مورد مهث آورده است . ( 2 ) - در صفحهء قبل زردين پيران ياد كرده است . ( 3 ) - ظاهرا جاسك منظور نظرست . ( 4 ) - كلمهاى ناخوانده .