عبد الحسين ميرزا فرمانفرما
153
مسافرتنامه كرمان و بلوچستان ( فارسى )
آنجا كه قريب سيصد نفر مرد و زن و كوچك و بزرگ است در كتوك سكنى دارند و معادل هزار بوته نخل هم دارد و مالياتش جزو بمپور است و اطراف آن علوفه از قبيل درمشو و كنار و كهور بسيار است و نخل ابو جهل هم جستهجسته يافت مىشود . شكار كوهى و كبك و تيهو هم در اين حولوحوش ممكن مىشود . چانپ 233 از سورميچ تا چانپ پنج فرسخ و خطش رو به جنوب غربى و سنگلاخ و نصف رو به فراز و نصف سراشيب است و همينكه دو فرسنگ در سنگلاخ سخت رو به فراز سير كنى به گدارى مىرسد كه آسپاكان نام دارد و در تمام اين خط تا سورميچ يمين و يسار راه چشمههاى متعدده زياد دارد ، و از اينجا تا نقطهء منزلگاه تمامش كوهستان چانپ و جميعش درّه و ماهور و گردنه و خم و پيچ و سنگلاخ سخت و به نهايت صعب العبور است . و در اين كوهستان علوفهء عمدهاش كاكو « 1 » [ است ] و درمشو نيز بهطور قلّت يافت مىشود و براى شتر هم ترات و چدرك كه يك نوع گياهى است و شتر از هر علفى آن را بهتر مىخورد زياد است . و گرگ و پلنگ و خرس و شكار كوهى و كبك و تيهو هم فراوان دارد . چانپ مزرعهاى است در ميان كوه و آبش قناتى قريب يك سنگ و گواراست . مالكين آنجا مير خير محمد خان مير مارك زهى و كسان اوست . محصول عمدهء آن شلتوك و جزئى ذرت و غلّه و قريب صد خروار محصولخيز است . و تمام مالكين اين مزرعه و مزارعات [ 160 ] حولوحوش و عملهجات آنها كه قريب پانصد ششصد نفر مرد و زن است در همين نقطهء چانپ خانههاى تيرپوش و غالبا در كتوك منزل دارند . و قريب هزار اصله نخل هم دارد و در كوهستان اطراف طوايف آهرّانى و نكچى كه قريب پنج شش هزار مرد و زن است مرتع و ييلاق دارند و هواى اين نقاط در كمال سردى و مثل سرحد خاش و چشمهسار بسيار است . علوفه هم زياده از حدّ و حصر ، و انواع اقسام درختهاى متفرقه مثل بنه و ارچن و بادام در كوهستان زياد است و شكار كوهى و خرس و پلنگ و گرگ و كفتار نيز دارد . در خود چانپ هم انگور زياد و سيب و توت و آلو سياه و شليل بهطور ندرت يافت مىشود .
--> ( 1 ) - در صفحهء 152 كامكو آمده .