عبد الحسين ميرزا فرمانفرما
139
مسافرتنامه كرمان و بلوچستان ( فارسى )
در طرف يسار روبهروى حياط قورخانه انبار جنس است در كمال بزرگى ، و عبارت است از چهل و دو كلّهكار و پشت سر آن شش اوطاق مطول است براى كاه كه هر كدامى بيست و دو ذرع طول دارند و به اصطلاح اهالى اين صفحات آنها را « ليت » مىگويند . و خيابانى كه از جلو حياط حوضخانه در عرض واقع و از يك طرف به مسجد و حمّام و از طرف ديگر به فضاى گلگار مىرود عرض اين دو خيابان پنج ذرع و طولا وصل به حصار و منتهى به ديوار حصار و معلوم است . و دو خيابان عرض وسط هم كه از دو طرف به دو برج وسط مىرود هفت ذرع عرض دارند و طول آنها از عرض قلعه معلوم است . و خيابان يسار توپخانه بازار طور [ ست ] و ده صفه در آن ساختهاند . خيابانى هم كه از در قلعه به حياط حوضخانه مىآيد نصف بيشتر آنكه طرف دروازه است بيست و يك ذرع عرض و بقيّه طرف حوضخانه هشت ذرع عرض دارد و طولا برحسب تخمين يكصد و شش ذرع است . هر طرف يسار بعد از انبار حياط توپخانه به محاذات حياط اصطبل است كه صحن آن طولا سى ذرع و عرضا بيست ذرع است . و در وسط حوضى است كه فعلا داير [ ست ] و چاه آبى هم حفر شده و بالفعل سرش باز است و در طرف طول هر طرفى شش صفه براى توپ و دو باريكه ساخته شده است . و در منتهى اليه دو طرف مقابل هم كه انبار است هركدام سه كلّهكار و شش صفهچه دارند : يكى انبار جنس و ديگرى انبار اسلحه است . در عرض طرف ، [ 145 ] در هر طرفى دو اطاق سهدرى است كه درهاى وسط آن گرفته [ است ] و دو طرفش درب نشاندهاند . و دو اطاق دو گوشه هر كدامى يك صندوقخانه هم دارند ، و گوشهء يمين طرف در مطبخ مختصرى است كه دو كلّهكار دارد و برابر در طرف عرض يك پنجدرى و يك ايوان وسط و دو سهدرى و دو ايوان به انضمام دو باريكه دو طرف و جاى صاحبمنصب است . بعد از آن مقابل حياط سربازخانه حياط غلامخانه است و صحن آن سى ذرع طول و بيست و دو ذرع عرض دارد . و در وسط يك حوضى و سه باغچه سه طرف آن ساخته شده است و حياط مزبور از طرف طول هر طرفى هفت اوطاق و دو باريكه است و جلو هر اوطاقى هم يك صفهچه ساختهاند . و دو باريكه طرف در را هر كدامى يك اوطاق در عقب است و آن دو باريكه منتهى اليه حياط يمين آن فضاى مختصرى است و طرف يسار به اصطبل مىرود .