كهن آغاز مىشود مىخوانند . آن رشته كوه بعدا از ناحيه‌هائى كه پيش از اين كاپادوكيه را تشكيل مىداد ، از ارمنستان بزرك و كوچك « 1 » و آن سرزمين كه امروز آذربايجان خوانده مىشود ، از عراق عجم و خراسان مىگذرد و از آنجا به كوه‌هاى قندهار و تبت كوچك يعنى يونائوس « 2 » باستان مىپيوندد . درحالى كه در اين سرزمين خيلى فراخ امتداد مىيابد نامهاى الا « 3 » ايلديزداغ « 4 » ، الوند ، البرز ، فيروزكوه به خود مىگيرد و درميان ناحيه‌هاى جنوبى و شمالى آسياى صغير و ايران يك خط مرزى خيلى حساسى را تشكيل مىدهد . ما باز هم در اين‌باره سخن خواهيم گفت . انگاشتيم كه مىبايد از شهر طوپراق قلعه « 5 » ( كاخ خاكى ) دور شويم و خود را نزديك شعبهء بزرك فرات نمائيم . پس هنگام شب را در قره كليسيا ( كليساى سياه ) ، شهر ارمنىنشين گذرانديم و آنان از ما پذيرائى گرمى كردند . با چند نفر از مردم آنجا صحبت كردم و كشف نمودم كه آن ستايشى را كه مخاطبين من از پاشاى بايزيد مىكنند از ترس است و ما بايد كه از سرزمين او بگذريم . او مرد نادرست و خونخوارى است . هرگز نه در مصر و نه در جاى ديگر من سرزمينى چنين حاصلخيز مانند سرزمين‌هاى پيرامون طوپراق قلعه و دو سوى كرانه‌هاى فرات از قره كليسيا تا ديادين « 6 » نديده‌ام ، با اينهمه هيچ درختى در آنجا نمىيابيم « 7 » . ارمنىها مدعى هستند كه بايد آن را مديون فراوانى برف و ارتفاع زمين از سطح دريا دانست « 8 » مردمان

--> ( 1 ) - كارامانى ، ارمنستان و قسمت شمالى كردستان . ( 2 ) - Imaus در چاپ ديگر Imaus ( 3 ) - A'la ( 4 ) - Ildiz - Dagh ( 5 ) - Toprac - Caleh ( 6 ) - Diadin ( 7 ) - پيرامون ارزنة الروم معمولا بىدرخت است با آنكه سبز و خرم و حاصلخيز مىباشد . در دشتهائى كه فرات و ارس جريان دارند در قسمتى كه آب جارى است از درخت لخت به نظر مىرسد . قديمىها هم همين ملاحظه را كرده‌اند . در پلوتارك ذكر شده . به حاج خليفه نيز در كتاب خلاصهء جغرافياى جهانىاش مراجعه كنيد . . . ( 8 ) - بيش از 1500 توآز . هر توآز مساوى با 949 / 1 متر است