به خود راه نمىدهند . مخالفتى را كه با پذيرائى از ما كردند بسيار موجه بود چون افسران ترك ( مهمانداران ) بجاى قدردانى از مهمان‌نوازى كه به آنها ارزانى مىدارند كمتر پيش مىآمد كه از دهكده بيرون بروند و مطالبهء پاداشى نكنند و ميزان اين پاداش به نسبت آسيبى است كه احتمالا مىتوانسته‌اند به ميزبانان خود وارد كنند ولى نكرده‌اند . به همان ميزانى كه ما پيش مىرفتيم آن سرزمين بيشتر به صحرا تبديل مىشد . پاشاهاى موش ، وان ، بايزيد ناچار گشته بودند كه نه تنها بخش كوهستانى را به كردها واگذارند بلكه جلگه‌هائى را كه در آن سوى خنس وجود داشت نيز به آنها بدهند . اين محل را جويبارهاى چندى آبيارى مىكند و از چمنزارهاى طبيعى پوشيده شده و پيش از اينها و همچنين امروزه مستعد حاصلخيزى فراوان بوده و هست ولى كردها بجاى هر كشتى در در پائيز ، علفهاى خشك را مىسوزانند تا آنكه در بهار آينده گياهان با نيرومندى بيشترى سبز شوند . از اندرس تاوان ، ميوه ، شراب و عرق كم است . پيرامون وان همه‌گونه خوردنيها از بهترين نوع به فراوانى بدست مىآيد . تركها مىگويند به اين دليل است كه ارمنىهاى بسيارى به سوى آنجا كشانيده مىشوند . هر ساله از اين ناحيه كاروانهاى بسيارى از كارگران به راه مىافتند تا در قورخانه‌هاى نيروى دريائى قسطنطنيه كار كنند . آنان پس از چند سال بازمىگردند و در ميهن خود مستقر مىشوند . گرچه درياچهء وان خيلى قابل كشتىرانى نيست و ارمنىها هم از حيث اطلاعات و صنعت براى هنر كشتىسازى چيزى كم ندارند بااينحال آنان هرگز تاكنون كشتىهائى كه تا اندازه‌اى محكم باشند و بتوانند در برابر كوچكترين كولاك دريائى پايدارى كنند نتوانسته‌اند فراهم كنند و بسازند . در سال 1806 در اين درياى كوچك داخلى بيش از هفت يا هشت كشتى بادبانى