پير آمده ژوبر ( مترجم : على قلى اعتماد مقدم )
پيشگفتار مترجم 11
مسافرت در ارمنستان و ايران ( فارسى )
اختراعات سودمندى كه به آنان ارائه مىدهند هستند و رسمشان براين نيست كه نادانى يا اشتباه خود را درست جلوه بدهند و بگويند كه اين عادت است . » « 1 » پس از مرخص شدن از نزد عباس ميرزا از راه قزوين به سوى پايتخت مىآيد . در قزوين مهمان للهء محمد على ميرزا پسر بزرگتر فتحعلى شاه مىشود . شرح پذيرائى لله از ژوبر در قزوين دلپذير است ؛ مخصوصا بادهنوشى و رقص دختران . خلاصهء شرح اين مهمانى در سفرنامه تقريبا اين است : پس از نخستين فصل شام آنوقت گل و پيمانههاى مى شيرازى آوردند . ساززنها داخل شدند . چند دختر جوان رقصهاى پرهيجان و كمى دور از نزاكت انجام دادند . اين منظره باعث جنجال و سروصدا راه انداختن ملاهائى كه در جشن دعوت داشتند نشد و به نظر مىآمد كه بىاندازه از تماشاى آن لذت برده باشند . . . ميزبان ما نه تنها در جشن خود خوراك تعارف مىكرد و خوانچههاى پر از خوردنى مىداد بلكه مهماننوازى را به حد كمال رسانيده بود . تعارف خوراكها و توجه به مهمانان كه كمترين غفلتى دربارهشان نشود به عهدهء غلامان گذاشته شده بود ولى خود فرمان داد تا رقصهائى را كه مهمانان پسنديده بودند از نو شروع كنند و رقاصههاى جوان به مهمانان كه با نگاههاى خود از ديدار آنان سير نمىشدند گل تعارف نمايند ، براى آنان جامهاى لبريز شراب خوشگوار بفرستند . . . سپس رقصهاى تازه شروع شد ؛ دختران لولىوش كه پيراهنهاى نازك به تن داشتند با صداى دايره زنگى رقص خود را انجام دادند . اگر همانگونه كه گفتيم قوانين مربوط به حفظ نزاكت در اين رقصها چندان رعايت نمىشد ولى لااقل لطف مخصوصى در آن ديده مىشد و نمىتوان در آن ، نخستين قاعدههاى هنر را ناديده گرفت . « 2 » پس از رسيدن به تهران به پيشگاه شاه بار مىيابد و مأموريت خود را انجام مىدهد . و سرانجام همراه فتحعلى شاه به سلطانيه براى ديدن سان سپاه مىرود . دربارهء ايلهاى ايران چنين مىگويد : ايلهاى سرزمين شاهنشاهى همگى تقريبا زبان فارسى را مىدانند و آن را زبان دانش مىشناسند و ليكن گويشهاى ويژهء خود را هم دارند . « 3 » بارى نويسنده پس از پيمودن راههاى ايران چندين بار يادآورى مىكند كه در اين سرزمين امنيت كامل وجود دارد و همانند كشورهاى با ضبط و ربط است كه دزدى و راهزنى در آن نيست . مهماننوازى ، دانشدوستى و دلبستگى ايرانيان به پيشرفت و بزرگداشت
--> ( 1 ) - به صفحهء 148 نگاه كنيد . ( 2 ) - به صفحههاى 163 - 160 نگاه كنيد . ( 3 ) - به صفحهء 199 نگاه كنيد .