ميرزا حسين خان مبصر السلطنه

33

مراسلات طهران ( فارسى )

پشت باغ كنت است [ حدود لاله‌زار نو ] ، حركت نمايد ، اين در به خطّ مستقيم ديده خواهد شد . » 54 ميرزا حسن خان سپس دربارهء قطعه زمين ديگرى در همان حوالى ، كه مىشد آن را ذرعى دو تومان خريد ، گفت : « [ اين زمين ] هيچ نسبتى ندارد با آن زمين‌هاى بىآب كه اشجار آن را هم ديوان حسب المقرّر به جهت مخارج خيابان جديد مىبرد . » 55 در همان زمان ، باغ ايل‌خانى را فروختند و گفته شد امين السّلطان 25000 تومان « از ديوان قبول كرده‌اند و قطعهء بالا را قرار داده‌اند به فرنگىها بدهند . » 56 امين السّلطان در غرب باغ لاله‌زار منزل داشت و بر مبناى گزارش‌هاى ميرزا حسن خان ، وى چندين قطعه زمين نيز در شمال سفارت انگليس ، در محلّ كنونى سفارت روسيه ، خريده بود كه در نقشهء نجم الملك نيز مشخّص است . ميرزا حسن خان مىگفت زمين‌هاى آن حوالى ترقّى خواهند كرد : « يك قطعه زمين نه‌صد ذرعى است كه مالك آن يك نفر گبر است . قطعهء متّصل به آن را فرّاش دفتر سفارت ذرعى سى و پنج شاهى خريده است . » 57 نزديك باغ امين السّلطان زمينى 1400 ذرعى بود كه ميرزا حسن خان حدس مىزد « عن‌قريب محلّهء جديد فرنگىنشين در آن‌جا احداث خواهد شد » . 58 يك ماه بعد ، همان زمين را كه ذرعى سى و پنج شاهى بود ، با تخفيف ، ذرعى 4 شاهى خريد . زمينى كه حدود آن از دو طرف محدود به خيابان فوقانى سفارت و خيابان جديد بود و مقابل ضلع يمين باغ امين السّلطان بود . 59 كمى بعد ، مىكوشيد زمين شخصى ارمنى را بخرد و گمان مىكرد در « اين محلّ جايى ساخته خواهد شد كه سفارت معتبرى در آن‌جا اقامت نمايد » . 60 مرد ارمنى ابتدا زمينش را نمىفروخت ، تا اين‌كه ناچار شد آن را ذرعى دو و نيم قران معامله كند . زمين ميرزا حسين خان 5000 ذرع بود و همان‌طور كه ميرزا حسن خان پيش‌بينى كرده بود ، وزير مختار فرانسه پيش‌نهاد كرد اجارهء چهار سال را ، از قرار سالى دوهزار تومان ، پيش بپردازد ، تا بتوانند براى سفارت‌خانه‌شان ، عمارتى بسازند و وضع عمارت هم « به طرح‌ريزى مهندس خودشان » 61 باشد . و ليكن بعد از چند جلسه مذاكره ، به توافق نرسيدند . زمين بعدى ، به مساحت 2000 ذرع ، در اطراف خانهء جديد ، متعلّق به يك نفر گبر بود و مىشد آن را ذرعى دو هزار فروخت . ميرزا حسن خان يكى از باغ‌بان‌هاى گبر