در شب سوم محرم الحرام 1322 ، ده ساعت و « 1 » [ ] تحويل خورشيد به برج حمل شد و ابتداى سال لوىئيل تركى گرديد . چون در محرم واقع ، در ايران عيد موافق سنوات قبل نگرفتند و شاه نيز سلام ننشست و عيدى نداد و حرمت محرم را به پاى داشتند . در عشر اول محرم ، عين السلطان داماد شاه خوانسالار پسر شاهزاده موثق الدوله ناظر كه جوان فقير سالمى است و استعمال چرس و بنگ زياد مىنمايد ، يك‌باره منصب و مال و شأن را زمين گذاشت و به لباس درويشى درآمده از طهران فرار مىكند . چون خبر به شاه مىرسد . سوار به اطراف فرستاده او را دستگير مىنمايند و در طهران چندى حبس نظر « 2 » مىشود . آقا غلام حسين تاجر خراسانى معروف به هراتى ساكن تهران كه از تجار بود و عمرش از هفتاد مىگذشت . پسرى داشت مسمّى به آقا رضا كه بسيار زيرك بود و تجارت پدر را او مىگردانيد . بدين واسطه املاك زيادى خريده بودند و طلبكار زياد هردو پيدا كردند و ديگر قوهء دادن نداشتند « 3 » . لهذا آقا رضا ، در عشر اول محرم ، ترياك خريده محرمانه مىخورد و مىميرد . پدرش كه دلبستگى زياد به او داشت روز ديگر از غصه نيز ترياك خورده هلاك مىشود . قريب هشتصد هزار تومان به داخله و خارجه مقروض مىباشد و مبلغ كمى ، در برابر ، ملك و ساير مخلفات دارد و دو پسر ديگر هم از او به جاى مانده . عين الدوله وزير اعظم ، از آن‌وقت كه جاى اتابيك اعظم نشست ، تمام مقصودش اين است كه براى اصلاح فاضل « 4 » دولت از مواجب خورها بكاهد . به دفتر حكم داده كه به كلى كسانى كه به هر اسم از دولت برات انعام يا ماهانه يا تكلف يا خلعت بها داشته‌اند مقطوع شود و ديگر به اين اسامى برات صادر نشود . همچنين آن كسانى كه از دولت جنس از گندم و جو و كاه داشته‌اند و در عوض ماليات كه بايد از املاك خود به دولت بدهند ، برات جنس خود را مىدادند ، وزير اعظم قدغن كرد كه جنس مال دولت باشد و جنس را صاحبان جنس تسعير كرده دستى از دولت بگيرند و نيز تفاوت عملى كه حكام از ولايات

--> ( 1 ) . در متن نيامده . تحويل حمل در اين سال در شب دوشنبه سوم محرم 1322 ده ساعت و هفت دقيقه از شب گذشته روى داده مطابق 21 مارس 1904 . ( 2 ) . يعنى تحت نظر قرار مىگيرد . ( 3 ) . يعنى قدرت پرداخت بدهى خود را نداشتند . ( 4 ) . فاضل در اينجا به معناى خرج زايد بر دخل است .