عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )

688

مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )

غرق شد . بعضى بندرات « 1 » كره « 2 » را كه روس گرفته بود ژاپون فتح كرد و نيز در مانچورى « 3 » - كه به تصرف روس آمده بود - جنگ بزرگى روى داده و قريب پنجاه هزار لشكر روس شكست خورده . دولت ژاپون خيال دارد راه‌آهن روس را كه در منچورى است خراب نمايد و اين جنگ اگر طول بكشد براى ملت و دولت روس ضرر عمده دارد . حال مناط « 4 » روس در دنيا واخورده و تنزل كرده . مىگويند اهل مدارس روس به دولت شورش كرده‌اند كه چرا بايد چنين جنگى را بنمايد كه ضرر عمده براى ملت داشته باشد . دولت فرانسه كه با دولت روس اتحاد داشت خواست كمك بنمايد . دولت انگليس اعلام كرد اگر تو مدد از روس بنمايى ، من هم ژاپون را كمك مىكنم . هردو بىطرف شدند . چون در سال نو ، درينگى دنياى شمالى ، بازار اكسپوزيسيون « 5 » باز مىشود ، بانك روس كه در تهران است مبالغى از ظروف و اسلحهء كهنهء ايران را كه در جزو خزينهء شاه است به عاريت خواسته كه به آن‌جا ببرد و در نمايشگاه ايران كه در جزو آن بازار است مىگذارد يا به فروش مىرساند . در شب ششم ذىحجه ، در تهران ، در دو ساعت از شب گذشته ، يك نفر ارمنى كه از تبعهء دولت اتازونى مىباشد . به درب اندرون شاه مىرود و به حياط جلو وارد مىشود . مىگويند در اين‌جا چه كار دارى . « 6 » مىگويد راه را گم كرده‌ام . از قرار معلوم شب پيش هم به آن‌جا رفته . بارى او را گرفته حبس مىنمايند كه استنطاق بشود . بعضى مىگويند از جمله مجانين است و خيال بدى از براى شاه نداشته . تلگراف شاه روزى كه عين الدوله وزير داخله شد ، شاه بدين مضمون تلگراف به تمام حكّام ولايات ايران نمود :

--> ( 1 ) . بنادر . ( 2 ) . Coree ( 3 ) . منچورى Mantchourie ( 4 ) . منات پول رايج روسيه در زمان تزارها . ( 5 ) . نمايشگاه Exposition ( 6 ) . در متن : چكار .