عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )
1069
مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )
طهران در ماه شوال يك نفر سياح ينگى دنيايى به طهران آمده و مطالب پلتيكى و غيره را صورت برمىدارد و به اتازونى « 1 » مىفرستد . مىخواهد يك نفر خبرنويس « 2 » در اينجا معين كرده هرهفته مطالب ايران را براى او بفرستد . تبريز اهالى تبريز تماما متحد شده و امام جمعه را كه بر ضدّ مجلس بود مجبورا از شهر خارجش كرده وليعهد هم دست و پاى خود را جمع كرده مطيع مجلس مىباشد . نير السلطان فراشباشى خود را به مجلس براى اجراى كارها سپرده و يكباره اختيار تامه با مجلس مىباشد . وليعهد هم گويا استعفا داده و خارج شده . ايران در تمام بلاد ايران مشغول انتخاب وكلا براى مجلس شوراى ملى طهران مىباشند . طهران در يكى از روزهاى عشر دوم شوال ، شاه به جهت اينكه مجلس گفته است بايد نان به دست امين دار الضرب باشد متغيّر شده و بد گفته كه تقصير من است آنها را رو دادم . حال از حدّ خود تجاوز كردهاند . اگر از مرض خوب شدم مجلس را موقوف مىنمايم . نظامنامهء مجلس را طفره مىزند كه صحه نمايد . وليعهد را خواسته كه با حضور او قرار اين كار را بدهد . مىگويند اگر اين نظامنامه صحه شود ديگر قدرتى براى سلطنت باقى نمىماند . تمام پسران شاه و بعضى وزرا بر ضدّ مجلس متفق شدهاند كه اين كار را خراب نمايند . امام جمعه ، آقا سيد ابو طالب زنجانى ، سادات روضهخوان شيرازى ، وزير دربار ، اقبال الدوله « 3 » ، سردار اكرم « 4 » مدعى مجلس مىباشند . شبنامه هرروزه بر ضدّ آنها و تقلبات
--> ( 1 ) . Etats unis تلفظ فرانسوى united States يعنى ممالك متحده . ( 2 ) . ما امروز « خبرنگار » مىگوييم و به انگليسى Reporter ( 3 ) . ميرزا محمد خان اقبال الدوله كاشى . ( 4 ) . ميرزا عبد اللّه خان قراگزلو صاحب القاب امير نظام ، سردار اكرم ، ساعد السلطنه .