عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )

1061

مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )

در بيست و يكم رمضان ، طبيب آلمانى كه براى شاه خواسته بودند وارد طهران شد . او را در عمارت سلطنتى در حياط آبدارخانه منزل دادند . مشغول معالجهء شاه مىباشد . شاه گاهى بهتر و گاهى بدتر است . از پا كه عاجز مىباشد . ترك‌ها دوباره رخنه در امور كرده‌اند و صدراعظم را انگشترى دست خود قرار داده . هر روز فرمان و دستخط آنچه بخواهند صادر مىنمايند . صدراعظم محض حفظ خود با آنها راه مىرود و اطاعت آنها را مىنمايد . دولت مىخواهد ، از قرار معلوم از روس و انگليس هردو پول عمده قرض نمايد براى اصلاح امور خود . طهران دبير حضور وزير رسائل ، در عشر سوم رمضان ملقّب به وزير حضور شد . « 1 » طهران در عشر سوم رمضان ، صدراعظم مىخواهد از خارجه تدريجا بيست كرور قرض كند . قريب شانزده كرور به داخله و دو بانك انگليس و روس قرض دادند ، دو بانك تنزيل مىخواهد و مهلت مىدهد به قولى دو كرور قرض شده حال صدراعظم محض اين‌كه منت به مجلس شوراى ملى بگذارد و در حقيقت امدادى به مجلس كرده باشد ، براى اين دو كرور قرض رجوع به مجلس كرده . اجزاى [ مجلس ] امضا نمىكنند و مىگويند در صورتى كه محل مصرف اين وجه را دانستيم آن‌وقت خودمان دو كرور راه مىاندازيم و نيز بعضى در مجلس در بيست و پنجم رمضان گفته‌اند كه بايد صورت مخارج قرض سابق را به ما ارائه بدهند . هرروزه شبنامه بدگويى مخبر السلطنه و صنيع الدوله را مىنويسد و آنها مىخواهند از عمل مجلس استعفا نمايند . اين شبنامه‌ها و صبحنامه‌ها چند قسم است . بعضى بر ضد مجلس « 2 » اند و آنها را محرك امام جمعه ، اجزاى عين الدوله و آقا سيد ابو طالب زنجانى مجتهد مىباشند .

--> ( 1 ) . ميرزا احمد خان دبير حضور ، وزير حضور كه بعدها به لقب قوام السلطنه يافت . ( 2 ) . مقدارى از اين شبنامه‌ها در كتاب واقعات اتفاقيه در روزگار ، تأليف محمد مهدى شريف كاشانى ( انتشارات انجمن نشر تاريخ ، تهران ، 1360 )