عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )
1020
مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )
تلگراف وليعهد از تبريز به شاه دربارهء علما به توسط حضرت و الا شاهزاده اتابيك اعظم ، به خاكپاى اقدس اعلى ارواحناه فداه تصدق خاكپاى اقدس همايونت شوم . در خاكپاى مملكت آراى همايونى تا حال محقق و مشهود شده است كه اين غلام خانهزاد از اول عمر از وظيفهء جاننثارى و استرضاى خاطر آفتاب مظاهر تقاعد و غفلت نداشته و اگر تصور آن را مىكرد كه عرايض علماى اعلام خداى نخواسته متضمن خلاف مصلحت و مضر به حال دولت است ، ابدا اسمى از آنها در خاكپاى معدلت پيرا نمىكرد . در اين حادثه به قدر امكان نگذاشته است كه علماى آذربايجان از طرف قرين الشرف همايونى مأيوسى حاصل بكنند . امروز هم كه به تلگرافخانه حاضر شده محض آن است كه شخصا از علماى مهاجر دار الخلافه شفاعت نمايد . در كمال عجز و ضراعت به عرض جسارت مىنمايم كه قاطبهء رعاياى ايران و دايع الهى و به منزلهء اولاد اعلىحضرت اقدس ظل اللهى هستند . حفظ شئونات اهل اسلام و علماى اسلام هم از فرايض ذمهء سلطنت است . مع هذا هرگاه در اين موقع از طرف قرين الشرف همايونى از مامضى صرفنظر شود و در مقام تسليه و ترضيه و اعادهء محترمانه برآيند مزيد شكوه دولت و قوت اسلام و افتخار اين غلام خانهزاد در بين الدول خواهد شد . رعيت كه به منزلهء اولاد سلطان است ، به واسطهء خبط و خطايى ، مستحق قهر و سياست شدن با رحمت و نصفت كامله سزاوار نيست . اميدوارم اين شفاعت صادقانهء چاكر جاننثار به عز انجاح مقرون افتد . غلام خانهزاد محمد على 7 شهر جمادى الثانيه 1324 جواب وليعهد از صاحبقرانيه تلگرافا وليعهد عريضهء تلگرافى شما به توسط جناب اشرف اتابيك به عرض رسيد . مقام مرحمت خودمان را نسبت به عموم اعلام و توجهات كامله كه بيشتر در ترويج شرع محمدى ( ص ) و آسايش دعاگويى علما داشته و داريم محتاج به فرمايش نمىدانيم . معلوم است كه علماى عظام همه دعاگوى دولت و وجودشان براى دولت و ملت مطلوب و در واقع لشكر دعا هستند همه وقت لازم التكريم و توقير آنها و حفظ حدود آنها را بر خودمان لازم دانستهايم . چند روز پيش كه علماى عظام آذربايجان ، در ضمن عريضهء تلگرافى ، شرحى راجع به علما عرض كرده بودند نيات مقدسهء خودمان را به آنها خاطرنشان كردهايم و آنها هم بايد خوب دانسته باشند كه حسن ظن ما و التفات ما نسبت به علما تا چه درجه است . حالا هم در مقابل شفاعت شما و استدعاى علماى تبريز مقرر فرموديم مشير الدولهء وزير امور خارجه به قم برود و علماى عظام را محترما معاودت بدهد . البته شما هم اين مرحمت شاهانه را به آنها ابلاغ و