عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )
931
مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )
طهران در روز شنبه سوم ربيع الاول 1324 ، شاه براى ناهار به منزل اتابيك رفت و حرمش نيز مدعو بودند ، طبقات وزرا و نوكر نيز حضور داشتند . مشهد مقدس در عشر دوم صفر 1324 ، جمعى براى گرانى نرخ به خانهء حاجى معاون التجار رئيس نرخ ارض اقدس ريختند . براى دفاع ، او جمعى از رعاياى خود را كه سنى بودند در بام و خانه جاى داد . به شورشيان شليك شد ، چند نفر مقتول و جمعى مجروح شدند . شورش افزوده شد . حكومت كه خود سبب گرانى بود به حمايت حاجى معاون سرباز گذاشت . مردم در مدرسهء گوهرشاد و ميرزا جعفر اجتماع كردند ، خواستند درب حرم مطهر را ببندند . توليت مانع شد . تلگرافات به طهران زدند . شاه به مشير السلطنه نوشت مردم را آرام كند و در خيال تغيير حكومت آصف الدوله مىباشند . طهران در اوايل عشر اول ربيع الاول ، اتابيك از صدارت استعفا كرد به جهت نبودن پول و عدم پيشرفت و تلون مزاج شاه . از قرار ، معلوم شد شاه سه كرور به اتابيك مىگفت قرض بكند « 1 » او نتوانست و خارجه هم ندادند . عريضه به شاه نوشت كه بيش از اين من از مواجب مردم نمىتوانم كم بنمايم ، استعفا مىكنم . هر نوع سياست كه مىخواهيد دربارهء من مرعى داريد . شاه در خيال عزل او افتاده ، مشير الدوله را احضار كرد و با او خلوت در اين باب كرد . وزير گفت : در اين موقع كه داخلهء مملكت و سرحدات مغشوش مىباشد مصلحت نيست ، بايد از او دلجوئى كرد . شاه قبول كرد و به او دستخط نوشت كه تو اختيار تامه دارى . حاجى محتشم السلطنه دستخط را پيش اتابيك برد . اين بود كه روز سوم ربيع الاول به باغ اتابيك رفت ، با اينهمه ديگر كار از اتابيك پيشرفت ندارد . پول نيست ، اجزا تمام از او ناراضى ، وزير دربار كه حامى او بود از او برگشته و به او اعتنا نمىكند ، صدارتش دوام ندارد .
--> ( 1 ) . يعنى شاه به اتابيك ( عين الدوله ) مىگفت سه كرور قرض بكند .