عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )
914
مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )
معافند از اينهمه جهت ، فرضا در « 1 » خارجه كسى از حجاج وجهى به اسم خرج تذكره يا بعنوان رسم قونسولخانه گرفت ، فورى اطلاع بدهند تا از گيرنده پس گرفته به حجاج داده شود و مرتكب هم سزا خواهد ديد و هم جزا خواهد داد . دوم : برحسب كتابچهء تعرفهء دولت عليّهء ايران و امر قدر قدرت اعلىحضرت شاهنشاهى ارواحنا فداه تذكرهء مرور تمامى حجاج تبعهء دولت عليّهء ايران بدون استثناء مجانى است . سوم : حجاج زمان ورود مجاز هستند كه در هرجا كه ميل دارند رفته منزل بگيرند و كسى را حق مخالفت به عنوان « 2 » رفاقت با حجاج « 3 » نيست . چهارم : احدى از دلالها حق ندارند جبرا حاجىاى را به همراه خود دعوت كنند و تمامى حجاج به اختيار خود هرجا مايل هستند [ مىتوانند ] وارد و خارج شوند . پنجم : سه نفر دلال معين شده است به جهت عبور دادن حجاج و اسباب سفرى حجاج از گمرك و حركت دادن آنها به راهآهن و حمالى ورود و خروج حجاج نفرى دو غروش صافى است كه بايد به دلال بدهند ، هرگاه دلال دينارى زيادهروى كند و علاوه فلوسى بگيرد « 4 » ، فورى به قونسولخانه اطلاع بدهند كه تا نقدى گرفته مسترد شود و دلال [ هم ] مجازات بيند . ششم : تخلف كننده از [ دستورالعمل ] فوق و بدعتگزارنده به لغت حضرت الهى و غضب اعلىحضرت شاهنشاهى گرفتار باد . كارگزار « 5 » دولت عليّهء ايران : مهران خان قونسول اسكندريه طهران در عشر سوم ذى الحجه 1323 ، وزارت كليه قشون را به نايب السلطنه كامران ميرزا اميركبير برادر كوچك شاه دادند . قبول نمىكرد . شرايط چند قرار داده ، دولت قبول كرد . مردم كمال خوشحالى را از اين شغل عموما دارند . زيرا كه مردم را مىشناسند . شعاع السلطنه اصرار داشت كه وزارت جنگ را به او بدهند . طهران در روز چهارشنبه بيست و هفتم ذى الحجه ، شاه به منزل اتابيك براى ناهار رفت . اهل
--> ( 1 ) . متن : از خارجه ( 2 ) . متن : با عنوان ( 3 ) . متن همه جا : حاجى ( 4 ) . متن : علاوه فلوسى گرفت ( 5 ) . متن : كارگزاران