عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )
912
مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )
هم نوشتند كه از چه جهت بايد يك نفر رئيس مملكت باشد ، مگر او بر ما ترجيح دارد كه اينهمه ظلم بكند و آدم بكشد . بايد چارهء اين كار نمود ، كاغذشان به دست دولت افتاد . بعضى مرتكبين را در دار الحكومه حبس كردند و تحقيقات نمودند . در اول ، دولت اين اتفاق را خيلى مهم پنداشت و از مشير الدوله و علاء الملك بازخواست نمود . طهران در عشر سوم ذى الحجه ، شاه در دوشانتپه يك روز به شكار مىرود . دو نفر فرنگى جلوش آمده كه ما عارض مىباشيم . در حالتى كه جاى عارض شدن در بيابان نيست . شاه ترسيد و از قراولها بازخواست كرد كه چرا اينجا آمدند ؟ شاه دوباره مىخواهد در فرحآباد بنائى نمايد . طهران در ماه ذى الحجه ، دولت گفت كه آقا سيد جمال واعظ از طهران بيرون برود و دويست تومان خرجى براى او داد كه در محرم و صفر [ در ] طهران نباشد . علما قبول نكردند و گفتند جهت ندارد و بايد دولت دستخطى كه براى عدالت قرار داده مجرى دارد « 1 » و الّا اسباب زحمت خواهد شد . احتمال كلى مىرود كه در محرم بلوا بشود . عثمانى اين اوقات دسته كشتىهاى جنگى دول خارجه محض ترتيب ماليات يونان كه به اطلاع آنها باشد ، در مدلى جزيرهء عثمانى در درياى سفيد « 2 » لنگر انداخته و چهار صد سرباز دريائى پياده شده و گمرك را متصرف شدند . قشون عثمانى بدون دست درازى خود را به طرف قشلاق كشيدند . عريضهء تجار بادكوبه در اغتشاش روسيه به شاه تصدق خاك پاى فلك فرساى مباركت شويم . جان نثاران و خانهزادان « 3 » تجار و تبعهء
--> ( 1 ) . منظور موافقتنامه مظفر الدين شاه مىباشد در مورد تأسيس عدالتخانه . ( 2 ) . غرض از درياى سفيد همان درياى مديترانه است . ( 3 ) . در متن : جانثاران و جانزادان