عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )
882
مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )
شهرت دارد كه دولت پى علما فرستاد [ كه ] از حضرت عبد العظيم عليه السّلام به طهران بيايند ، قبول نكرد [ ه ] مىگويند با علماى ولايات به توسط قاصد كاغذ نوشتهاند زيرا كه به پستخانه سپردهاند كه كاغذ علما را در باب شورش باز نمايند و نيز تلگراف آنها را نزنند . طهران در روز بيستم شوال كه پنج روز به اول جدى مانده بود هوا قدرى سرد شد . شاه گفت امروز برف مىآيد ، از قضا كمى برف آمد . طهران وقتى در حضور شاه صحبت از سلطنت مشروطه و مستقله « 1 » شد ، شاه تكذيب از سلطنت مستقله كرد و تعريف از مشروطه . خبر محتمل كذب و صدق است . طهران سابقا در طهران ايجاد شركت مطبوعات شده بود و چندى بعد موقوف شد تا در ماه شوال 1323 ، در طهران به رياست معين العلما ، تجديد شركت مطبوعات شد . ايران چندى قبل ، دولت انگليس محض وسعت تجارت خود در سرحدات ايران مستر نيوكمن را با جماعتى از دانشمندان به حدود بلوچستان و كرمان و يزد و شيراز فرستاد . ديگر باره از طرف بوشهر به هندوستان رفتند . ايران از طرف تجارت روس ، موسيو كنياز « 2 » آنتونى را كه از شاهزادگان ارمنستان بود از طرف بوشهر به شيراز فرستاد . انواع نمونهجات « 3 » امتعه داخله و خارجه را جمعآورى نموده به روسيه فرستاد تا بر وسعت تجارت خود در ايران بيفزايند و نيز خيال دارند در شيراز احداث بانكى نمايند .
--> ( 1 ) . منظور از سلطنت مستقله همان است كه امروز حكومت مطلقه خوانده مىشود يعنى آزادى بلاشرط شاه در اخذ تصميمات خود و به تعبير ديگر استبداد و خودكامگى . ( 2 ) . كينياز به روسى به معناى شاهزاده است . ( 3 ) . متن : نمونجات