عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )
864
مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )
يازدهم : دولت روس غرامت جنگى هرگز به دولت ژاپون نخواهد داد چه رسد كه به جهت تأمين ، بلاد معروفه را به گرو گذارد . طهران حاجى شيخ الرئيس واعظ كه از شاهزادگان است ، در ماه رجب ، يك نفر امرد خوش صورت را كه مىگفتند ملوط بود حكم داد گرفتند و نزد او آورده زلفش را تراشيد . شيخ الرئيس كه طبعى موزون دارد اين دو [ بيت ] شعر [ را ] در مدح او گفت : چون موى تو عالمى تراشيد امروز * روى دل عالمى خراشيد امروز در هر سر موى تو دلى مسكن داشت * جمعيت صد سلسله پاشيد امروز طهران چند نفر از تجار بادكوبه شركت اتومبيل [ تأسيس ] كردهاند و براى راه رشت تا طهران دائر نمودهاند . مىگويند ، قريب پنجاه ، شصت عدد خواهد بود « 1 » ، حمل مسافر و بار خواهد كرد و از قزوين به طهران مدتش قريب پنج ساعت است « 2 » . در عشر رمضان 1323 ، در طهران ، چند عددش دائر شده . مىگويند ، امين دار الضرب و اتابيك اعظم و حاجى فرج شريك شدهاند كه قريب هشتاد اتومبيل براى راه خراسان به طهران راه بيندازند . طهران در روز غرهء شوال 1323 ، ولى خان نصر السلطنه سردار معظم پسر حبيب الله خان ساعد الدوله تنكابنى « 3 » ملقب به سپهدار شد و امارت توپخانه را نيز به او دادند به اضافه دوازده فوج . مىگويند مبالغى تقديمى داده ، احتمال مىرود كه كمكم وزير جنگ بشود . طهران در روز سهشنبه غرهء شوال 1323 ، مراسم سلام در عمارت گلستان به عمل آمد و
--> ( 1 ) . يعنى تعداد پنجاه ، شصت دستگاه اتومبيل خواهد بود . ( 2 ) . يعنى مدت زمان حركت از قزوين به طهران با اتومبيل حدود پنج ساعت مىباشد . ( 3 ) . در متن : تنكابانى