عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )
847
مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )
انگليس و ايران در واقعه فتح هرات كه ايران هرات را تسخير كرد و انگليسها به تلافى بوشهر را ، ناچار در پاريس ما بين ايران و انگليس با حضور فرخ خان امين الدوله كاشانى معاهده [ اى ] بسته شد . در يكى از فصولش اين است كه هرات به افغان برگردد و مقدارى از بلوچستان به انگليس واگذار شد كه حال موسوم به بلوچستان انگليس است . ديگر اينكه هر وقت مباحثهء سرحدى ما بين ايران و افغان روى بدهد فقط دولت انگليس حق ثالثيت دارد . در هذه السنه كه ما بين ايران و افغان به جهت حدود سرحدى و رود هيرمند گفتگو شد ، كمسيون انگليس به سرحد سيستان آمده ، بعد از گفتگوها ، صرفهء افغانها را منظور داشتند كه عن قريب سيستان به جهت نرسيدن آب از رود هيرمند خشك خواهد شد . حريق در نجف اشرف در عشر اول محرم 1323 ، در كاروانسراى حاجى محمد رضا و حاجى محمد صادق تاجران اصفهانى كه صناديق قند و نفت و باروط و زغال و غيره بود آتش مىگيرد . پانزده دكان و دو كاروانسرا به كلى سوخت و يك كرور ليرا خسارت وارد آورد . حريق بهبهان در غروب چهارم جمادى الاولى 1323 ، آتش به يكى از خرمنزار [ ها ] افتاد . قريب شصت فرد زراعت فقرا و سادات سوخت . به قدر دو هزار خروار گندم و جو محترق شد . نجف اشرف در محرم يا جمادى الاولى ، دو طايفه از اعراب ساكن نجف اشرف يكى [ به نام ] شمرد [ و ] ديگرى زكرد با هم منازعه نمودند . يك طايفه در صحن مطهر ريخته درها را بستند و گلدسته مقدس را سنگر نمودند و مشغول تيراندازى شد [ ند ] . قريب ده ، بيست نفر را مقتول و جمعى مجروح شدند . شهر مغشوش شد . در كربلاى معلّى ، نان قرصى يك قران ، آب ناياب و گران شد .