عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )

840

مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )

روس و انگليس در ماه شعبان 1323 ، روس و انگليس با هم اتحاد بستند . ظاهرا نتيجهء خوبى براى دولت ايران ندارد . انگليس زير بار مصالحه براى حفظ هندوستان رفت . طهران علاء الدوله قرار داد كه در ماه رمضان قصاب گوشت را چاركى يك قران و نان را يك من شش عباسى بفروشند . سابق گوشت شش عباسى بود و نان يك من يك قران و سيصد دينار و كم مىدادند . ايران در عشر آخر شعبان ، دو بار ميانهء ارامنه و مسلمانان نزاع شروع شد و مشغول كشتار مىباشند . جمعى از مسلمانان آن‌جا به ايران آمدند . مشير الدوله وزير خارجه قرار داد كه در سرحد از آنها ممانعت نشود و تذكرهء مجانى به آنها بدهند و گفت احياى يك نفس مسلمان به دو تومان پول تذكره ارزش دارد ، اگر هم دولت قبول نكرد از كيسه مىدهم . از قرار مذكور قريب چهل ، پنجاه‌هزار نفر به ايران آمده‌اند . شايد محرك ايرانيان شوند كه تلافى از ارامنه بنمايند . مىگويند ارامنهء طهران اسباب ناريه در طهران و ساير نقاط ايران بسيار دارند « 1 » بهبهان سالهاست كه الوار اطراف بهبهان تعدى فراوان مىنمايند و مردم بهبهان را گرفته مالشان را مىبرند و خودشان را اسير كرده و به قيمت گزاف مىفروشند و با زن‌هاشان بىعصمتى مىنمايند . [ رفتارشان ] مثل تركمن‌هاى سابق است با اهالى خراسان . انگليس روزنامهء هلال مىنويسد كه دانشمندان انگليس خيال دارند كه تمام السنهء روى زمين براى سهولت يك زبان شود . لهذا مجلس تشكيل داده بعد از گفتگوها اختراع زبانى

--> ( 1 ) . منظور درگيرى ما بين مسلمانان و ارامنه در بادكوبه مىباشد كه قبلا چندين مورد گزارش شده است .