عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )

810

مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )

عثمانى راه‌آهن حجاز آنچه تا حال رسيده « 1 » و قطار و واگن در آن سير مىكند 634 كيلومتر است كه تقريبا يكصد فرسخ باشد . وجه اعانه‌اى كه تا حال مسلمانان داده‌اند معادل 368 ، 062 ، 83 قروش است . اكتشاف جديد به تازگى در خاك دو ولايت يانيه و اشقورده « 2 » از بلاد عثمانى ، علماى نباتات عثمانى بعضى نباتات اكتشاف نموده‌اند كه به طبيعت خود از بطن زمين مىرويد و رنگ زرد بسيار خوشى از آنها استخراج مىشود كه براى رنگ زرد كردن ملبوس خيلى مفيد است و مشغول استعمال آن مىباشند . پادشاه عثمانى امتيازش را براى كمك خرج راه‌آهن حجاز بخشيده است . ژاوه ( جاوه ) جزيرهء ژاوه در جزو جزاير قسمت غربى اقليم اوسائانى « 3 » واقع است . در سال گذشته سلطان ابراهيم ملك جوهر از اروپا مراجعت به جاوه نموده . هشت نفر شاگرد به اروپا فرستاده است . امسال راه‌آهن در مملكت ژاوه ايجاد و كشيده شده [ است ] . چين مردم چين اين اوقات مشغول آموختن دين اسلامى مىباشند و در ژاپون مجمع و انجمن دينى ژاپون شروع شده است و كتابى يكى از مسلمانان چين موسوم به كادوما از براى ديانت واحده كه در آن قدرت الهى و آثار حضرت ختمى مرتبت ( ص ) مندرج [ مىباشد ] نوشته به سه فصل : فصل اول عبادت [ فصل دوم ] معاملات [ فصل سوم ] عقوبات .

--> ( 1 ) . يعنى آنچه تاكنون خط آهن كشيده شده است . ( 2 ) . Janina , Shkoder ( 3 ) . Oceanie . كه ما بدان اقيانوسيه مىگوييم .