عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )

806

مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )

به او سپرده شده ، با نوكرها و سربازهاى شجاع السلطنه نزاع مىنمايند . بعد مجد الدوله حكم داد كه برويد به خانهء شجاع السلطنه و سربازها و مهترهاى او را بكشيد . سربازها تفنگ كشيده با قزاق بناى زدوخورد گذاشتند و چند نفرى از طرفين مجروح مىشوند . ايران دولت عثمانى قدغن كرد هركس به طرف خاك عثمانى به اسم زيارت و حج مىرود ، بايد پول طلا همراه داشته باشد ، پول نقره نياورد كه به مصرف نمىرسد . [ اين دستور ] به جهت بىاعتبارى و بار پول نقرهء ايران است . ژاپون و روس در عشر آخر ماه جمادى الاخرى ، دولت روس و ژاپون صلح كردند و غرامت نقدى جنگ را دولت ژاپون به روس بخشيد و گفت : من براى پول جنگ نكردم ، بلكه براى افتخار بود . طهران چون محمد باقر خان اعتماد السلطنه وزير بلديه ، مرد كم‌حالى است ، به علاوه پسر و اعضاى او از كسبه پول مىگيرند و مىگويند ، هر قيمت مىخواهيد بفروشيد [ و ] از اين بابت كسبه در نرخ مختار مىباشند و نرخ بىاندازه ترقى دارد ، در غره رجب 1323 از وزارت بلديه معزول مىشود و آقا باقر سعد السلطنه كه مرد عاقل درست كارى مىباشد ، به جاى او منصوب مىشود . اگرچه سعد السلطنه درس نخوانده ، لكن در نظم نرخ خيلى علم دارد ، سعيد السلطنه وزير نظميه ، چون ميانه‌اش با اعتماد السلطنه خوب نبود ، از طهران علما را وادار كرد كه به فرنگ به صدر اعظم شكايت اعتماد السلطنه را بنويسند . طهران در دو ، سه ساعت به غروب مانده ، يكشنبه سوم رجب المرجب 1323 ، موسيو نوز وزير گمرك و پست و صندوق و ضرابخانه ، وليعهد را با جمعى از وزرا و اركان به ضرابخانه دعوت كرد و سكهء دو هزارى سفيد را كه يك طرفش صورت شاه و طرف