عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )
804
مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )
طهران در ماه رجب 1323 ، در حوالى طهران دزدى فراوان است و هرچه را بردند ديگر پيدا نمىشود . يك جا اهالى اردو دزدى مىنمايند ، يك جا قراسوران و ايل شاهسون و يك جا به تحريك غلامشاه خان پسر مرحوم شاهزاده حشمة الدوله « 1 » كه در طهران است و شهر طهران هم بىصاحب است . مثل ديوان بلخ شده ، فريادرس ندارد . كربلاى معلى پس از آنكه شيخ الاسلام قزوينى ، از بستگان عين الدوله صدر اعظم ، نعش شكوه السلطنه مادر شاه را به عتبات برد . هيچ كس از علما محض بستگى او به صدر اعظم از او ديدن نكرد . طهران در روز پنجشنبه بيست و نهم جمادى الاخرى 1323 ، در دو ساعت جرم خورشيد گرفت . طهران در بيستم و نهم جمادى الاخرى 1323 ، عصمت الدوله ، خواهر شاه ، زن معير الممالك در سوهانك شميران در سن پنجاه و يك سال وفات كرد به مرض نوبه غش ، دو دختر دارد و دو پسر . پسر بزرگش ملقّب به اعتصام السلطنه است « 2 » . در زاويهء مقدسهء حضرت عبد العظيم عليه السّلام مدفون مىشود . در مسجد شاه ختم گذاشته ، وليعهد برچيد . در چهارم رجب نعش او را با احترام حركت دادند . ايل لشنى ايل لشنى طايفهاى باشند چادرنشين ما بين يزد و كرمان و فارس و مدتى است بناى
--> ( 1 ) . يعنى عبد الله ميرزا حشمة الدوله پسر عباس ميرزا نايب السلطنه . ( 2 ) . فرزندان عصمت الدوله به ترتيب عبارت بودند از عصمت الملوك كه زن ميرزا حسن خان مستوفى الممالك شد و دوستعلى خان كه همان اعتصام السلطنه است و نويسنده رجال ناصرى و يادداشتهائى از زندگانى خصوصى ناصر الدين شاه و فخر التاج خانم و دوستمحمد خان اعتصام الدوله .