عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )

780

مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )

جوان نامجرب و ظالمى بود معزول كرد و حسين خان پسر خود را به جاى او منصوب نمود . خوى در ماه ربيع الاول ، در شهر خوى مرض سكته و قولنج زياد شده ، چند نفر را تلف كرده ازجمله ميرزا جواد مشير الاسلام . بادكوبه 24 مى « 1 » 1905 ميلادى ، شخصى از شورشيان پرنس ناكاشيست حكمران بادكوبه را با يك نفر صاحبمنصب و آجودان به ضرب گلولهء ديناميت « 2 » به قتل رسانيده و فرار كرده رئيس پليس را نيز مجروح ساخته است . ملاير در دو فرسخى ملاير ، در ماه ربيع الاول 1323 ، قريب نيم ساعت تگرگ باريد ، به اندازهء تخم‌مرغى . سر درختى ، بلكه شاخه‌هاى اشجار را شكست . بعد از آن سيلى سرازير شد . بادكوبه در عشر آخر رمضان 1323 ، در بادكوبه ، يك نفر ارمنى با مسلمانى نزاع كرد . مسلمان او را كشت . بعد ارامنه چند نفر مسلمان را كشتند . نزاع ممتد شد . طرفين دكاكين را بستند و به هم ريختند . ارامنه به خانه‌هاى خود متحصن شدند . مسلمانان به خانهء آنها بالا رفته قريب چهار هزار نفر از ارامنه را كشتند و از مسلمانان دويست و پنجاه تن شهيد شدند . در بين حرب ، يك تير تفنگ به خانهء يكى از ارامنه خورده ، خانه آتش گرفته به هوا مىرود . معلوم شد كه ارامنه به جهت عداوتى كه با دولت روس دارند نارنجك و ديناميت در آنجا خاك كرده بودند كه در موقع به كار ببرند . آخر الامر ملاى مسلمانان با كشيش ارامنه جلو افتادند و در منزل تقى اف تاجر كاشانى بين آنها را اصلاح دادند .

--> ( 1 ) . ماه مه Mai ماه پنجم فرنگى ( 2 ) . ظاهرا منظور از گلوله ديناميت نارنجك است .