عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )

777

مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )

طهران در عشر سوم ربيع الاول 1323 ، يك روز وليعهد به مدرسهء نظامى ناصرى كه در تحت رياست مخبر السلطنه « 1 » است رفت و آن مدرسه داراى صد و كسرى شاگرد است و ناهار دارند و سالى دو دست لباس . خيلى منظم است و از علوم خارجه و داخله و نظامى در آن‌جا درس داده مىشود . ايجادش را نايب السلطنه در وقتى كه وزير قشون بود نمود . در عهد اين شاه به جهت عدم مخارج و مواظبت از ميان رفت . پس از آن‌كه مخبر السلطنه سال گذشته رئيس [ آنجا ] شد ، چون مردى هنرمند است توجه كرد و سالى نقدا ده هزار تومان براى مخارج آن‌جا مىگيرد . در آن روز وليعهد چهار صد تومان به اجزاى مدرسه انعام داد . طهران محمد حسن خان معظم الدوله برادر انيس الدوله « 2 » زن ناصر الدين شاه كه از اهل امامه لار طهران مىباشد ، در سن شصت و هفت ، به مرض استسقاء كه سالها گرفتار آن مرض بود ، وفات كرد ، در بيست و هفتم شهر ربيع الاول 1323 . مرد ديندارى بود و در قم و كاشان حكومت كرده بود . يك پسر و دختر از او به جاى مانده . نعش او را در شهر قم به خاك سپردند . ارث او بالغ به هفتاد ، هشتاد هزار تومان است . طهران در عشر سوم ربيع الاول ، عمل نان طهران مغشوش و به زحمت به دست مردم مىآمد و آن هم جو و سبوس . طهران حاجى عليقلى خان سردار بختيارى در ماه ربيع الاول ملقّب به سردار اسعد شد .

--> ( 1 ) . مهديقلى خان پسر عليقلى خان مخبر الدوله پسر رضا قلى خان هدايت . شرح جالبى از اين مدرسه در خاطرات و خطرات آمده . ( 2 ) . فاطمه خانم از مردم روستاى امامه . زن محبوب و فهيم و وفادار ناصر الدين شاه . در مورد اين خانم رجوع شود به كتاب روستاى امامه و انيس الدوله تأليف ابو القاسم تفضلى ( انتشارات كتاب‌سرا ، تهران ، 1363 ) .