عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )

757

مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )

طهران در عشر دوم صفر 1323 ميرزا محمد على خان علاء السلطنه وزير مختار انگليس « 1 » كه چندى است به طهران آمده و طرف شور سلطنت و صدارت است [ به ] درجهء پرنسى « 2 » كه به معنى [ حضرت ] اشرف « 3 » است نائل مىشود و سه هزار و هفتصد تومان هم بر مواجب او مىافزايند . مىگويند سببش اين بود كه چون چند ماه قبل كشتى جنگى دولت انگليس در بنادر ايران آمده بود و به جهت اضافه گمركى كه از طرف دولت ايران بر متاع وارده انگليس افزوده بودند خيلى نزاع داشت و دولت ايران به هيچ طور آنها را جواب نمىتوانست بدهد ، علاء السلطنه چاره اين كار را نمود و آنها را از آن‌جا بيرون نمود . طهران در ماه اول حمل 1323 ، در طهران عمل گوشت خيلى سخت شده و در هر دكانى دو ، سه [ لاشه ] گوسفند بيشتر نيست و مردم در اطراف دكان قصابى ازدحام دارند . طهران در ماه صفر ، شاه اغلب كسالت دارد و بيشتر در قصر دوشان‌تپه مىباشد . محض اين‌كه مردم كمتر نزد او بروند صدر اعظم مىگويد : شاه را تنها بگذارند و پيش او كم بروند و مقصودش اين است كه مبادا عريضهء تشكى از اعمال زشت او به شاه برسد . ايران اگر بعد از عزل اتابيك از صدارت عين الدوله صدر اعظم نمىشد و آن همه رواج خيالات زشت خود را در دولت ايران جارى نمىكرد ، البته معايب اتابيك و خيانات او به دين و دولت در ظرف بيست سال وزارت و صدارت افواه مردم را پر مىساخت و

--> ( 1 ) . يعنى وزير مختار ايران در انگلستان ، ميرزا محمد على خان معين الوزراء لقب داشت و ژنرال قنسول ايران در تفليس بود . وقتى ميرزا ملكم خان از سفارت ايران در انگلستان بر كنار شد ، محمد على خان به جاى او منصوب شد و علاء السلطنه لقب يافت . وى پدر حسين علاء است . ( 2 ) . Prince ( 3 ) . حضرت اشرف برابر Altesse شمرده مىشد .