محمد مصطفى و دوازده امام عليهم السّلام مقر و معترفند . حضرت حجة الله [ را ] كه قائم موعود است آخرين امام دانند و مىگويند هنوز ظهور نكرده و انتظار ظهور او را دارند و در هر عهدى يك نفر مجتهد اعلم را نايب امام و مقتداى انام دانند و حكمش را حكم الله ، و اين طايفه آنچه از خداوند و پيغمبرش رسيده مقر و معترفند و در فروعات هم مقلدان مجتهد اعلم و اورع مىباشند . آن مجتهد در بعضى فروعات رأى خود را به كار مىبندد و از اين جهت اين جماعت را متشرعه خوانند و اين جماعت را نيز « اصولى » گويند و فرقهء ديگر از متشرعه منشعب است كه به « اخبارى » معروفند . آنها از خود در فروعات دخل و تصرف ننمايند و هرچه از پيغمبر مكرم در حلال و حرام خبر رسيده پيشنهاد خود ساخته‌اند چنان‌كه توتون و غليان را كه حكمش از پيغمبر خاتم وارد نشده استعمال نمىكردند و حرام مىدانستند . امروزه از فرقهء اخبارى در ايران وجود ندارد ، اگر هم باشد نادر است . فرقهء ديگر شيعى مذهب متصوفه مىباشد كه آنها را عارف و درويش نيز گويند و آنها در فروع و اصول مثل متشرعه مىباشند ، لكن به جاى تقليد مجتهد اعلم مرشد خود را كه نسبت خرقه و كشكول به يكى از اولياء الله رساند پيروى نمايند . اغلب درويشان و متصوفهء طهران پيرو شاه نعمت الله ولى مىباشند ، لكن فرق مختلفه پيدا كرده طريقهء ذهبى ، صفى عليشاهى ، ديگر مريدان حاجى ملا سلطانعلى گونابادى و ديگر فرقهء خاكسارى . از جمله منشعبات مذهب شيعه جعفرى حكماى الهى و فيلسوفان است كه عدد قليلى در ايران مىباشد . آنها با شيعه در اصول و فروع توفير ندارند فقط معجزهء معراج را كه شيعيان و مسلمانان جسمانى مىدانند آنها روحانى مىگويند و بعضى اقوال دربارهء حشرونشر و بهشت و دوزخ دارند ، يعنى تأويلات مىنمايند . بهشت را قرب به خداى تعالى و دوزخ را بعد از حضرت كبريائش دانند . از جمله مذاهب شيعه طايفهء شيخيه مىباشد كه در اوايل سلطنت اعلىحضرت ناصر الدين شاه در ايران شروع شد . اگرچه سابقا شيخ احمد پيشواى اين جماعت بود لكن توليد و بروز اين دين از حاجى محمد كريم خان شد . امروز از اين جماعت عدهء