سيدى على كاتبى ( مترجم : محمود تفضلى و على گنجه لى )

18

مرآت الممالك ( سفرنامه اى به خليج فارس ، هند ، ما وراء النهر وايران ) ( فارسى )

شاه عباس ) پرتغاليها عملا فرمانرواى بلامنازع و بىرقيب اين درياها بودند . سيدى على كه پس از شكست در مقابل پرتغاليان مىخواست به سوئز بازگردد گرفتار طوفان‌هاى شديد درياى عمان گشت و به سواحل هند كشانيده شد و چون نميتوانست از راه دريا بازگردد بطوريكه در آغاز اين مقدمه گفته شد از راه زمين به كشور خود باز گشت . مرآت الممالك سيدى على ، كه علاوه بر مقام عالى درياسالارى و اطلاعات بسيار در فنون دريانوردى ، مردى اديب و دانشمند و شاعر هم بود ، شرح مأموريت و ماجراهاى سفر خود را در كتاب « مرآت الممالك » نوشت و پس از بازگشت به كشورش آن را به سلطان سليمان تقديم داشت . بطورى كه در متن كتاب ملاحظه مىشود نويسندهء اديب و شاعر كه در شعر « كاتبى » تخلص ميكرده در چند مورد با استفاده از هنر شاعرى خود توانسته است مشكلاتش را حل كند و در نزد اميران و پادشاهان براى خود مقام و منزلتى بدست آورد . بعلاوه گاه بگاه و جابجا ابياتى از شاعران مشهور فارسىگوى مانند حافظ و سعدى و نظامى و شاعران تركىگوى و آيات و احاديث عربى نقل مىكند كه همه نشانهء آنست كه خود او مردى اديب بوده و با زبانهاى عربى و فارسى كه زبان فضل و دانش زمان مىبود آشنائى كافى داشته است . سيدى على مردى مسلمان و مؤمن بوده است و در هر شهر و هر