سيدى على كاتبى ( مترجم : محمود تفضلى و على گنجه لى )
12
مرآت الممالك ( سفرنامه اى به خليج فارس ، هند ، ما وراء النهر وايران ) ( فارسى )
و به لقب « سليمان قانونى » معروفست و اروپائيان او را « مجلل » يا « شكوهمند » مينامند . در اين زمان كشور عثمانى به منتهاى وسعت و قدرت خود رسيد و بر سرزمينهاى وسيعى از مرزهاى غربى ايران و سواحل خليج فارس تا نواحى غربى مديترانه و كشورهاى الجزاير و تونس امروزى از يكسو و كرانههاى شمالى درياى سياه و تمامى شبهجزيره بالكان از سوى ديگر و سرزمينهاى مصر و يمن و عدن و اطراف درياى سرخ از طرف جنوب مسلط بود . سلاطين عثمانى از زمانيكه بر شهرهاى مقدس و تاريخى مكه و مدينه و بيت المقدس و دمشق و بغداد و قاهره كه پايتختهاى خلفاى اسلامى بودند دست يافتند ، عنوان خلافت را هم براى خود تثبيت كرده بودند ، به اين جهت مسلمانان جهان در همهجا به آنها توجه داشتند و ايشان را خليفه و جانشين پيغمبر اسلام مىشمردند و آنها از اين عنوان براى منظورهاى سياسى و نظامى خود هم سود مىجستند . در اين ميان مسلمانان ايران بودند كه زير سلطنت صفويان و با داشتن مذهب شيعه حسابشان از ديگر مسلمانان جدا بود و به همين عنوان هم در برابر عثمانيان مىجنگيدند و مقاومت ميكردند . شرح اين خصومتها و رقابتها كه تقريبا در تمام دوران سلطنت صفويان و تا مدتى پس از آن هم ادامه داشت در تاريخها بتفصيل آمده است و بازتابى از آنها در همين كتاب « مرآت الممالك » نيز ديده مىشود . عثمانيان نه فقط نيروى زمينى خشن و جنگجوئى در اختيار داشتند