سيدى على كاتبى ( مترجم : محمود تفضلى و على گنجه لى )
106
مرآت الممالك ( سفرنامه اى به خليج فارس ، هند ، ما وراء النهر وايران ) ( فارسى )
كه حوالى ولايت سيواس است هندوستان خيلى بزرگتر است . اما اگر منظور ممالكى باشد كه تابع پادشاه روم « 1 » هستند هندوستان از عشر عاشر آن هم كمتر است . پادشاه فرمود مقصود همهء ممالك تابع روم است . عرض شد اى پادشاه به نظر حقير چنين مينمايد كه حكومت اسكندر بر دنيا و فرمان راندن او به هفت اقليم چيزى مانند فرمانروائى و حكمرانى پادشاه روم بوده است زيرا عمر و مدت سلطنت اسكندر از روى تواريخ معلوم است . بنابراين گشتن و سفر كردن اسكندر در تمامى هفت اقليم عقلا محال مينمايد زيرا طول ربع مسكون صد و هشتاد درجه و عرض آن از خط استوا شصت و شش درجه است . مساحت آن كه در كتب هيئت نوشته شده چهارهزار بار هزار و ششصد و شصت و هشت و ششصد و هفتاد فرسخ مىباشد . بدينقرار به اغلب احتمال اسكندر نيز مانند پادشاه روم از هر اقليم حصهاى داشت و به اين جهت گفتهاند بر هفت اقليم فرمان ميراند . پادشاه گفت آيا شاه روم هم در هفت اقليم حصه دارد ؟ عرض كردم د راقليم اول يمن ، در اقليم ثانى مكهء شريفه در اقليم ثالث مصر در اقليم رابع حلب ، در اقليم خامس دار السلطنه محروسهء
--> ( 1 ) - سلطان عثمانى