بلكه عنصرى سياستمدار و آشنا به تحوّلات عصر و بسيار ژرف‌نگر و آگاه به مصلحتهاى همه‌جانبهء ملك و ملّت بشمار ميرفت « 2 » و گرفتار شدن و شهيد گشتن چنين مرد بزرگى بدست دشمنان و بدخواهان ايران فاجعه‌اى نبود و نيست كه گذشت روزگار بر آن گرد فرامّوشى بيفكند بلكه هراندازه فرزندان ايران بهتر بتاريخ ميهن خود آشنا گردند و هرقدر سالهائى افزونتر از چنين واقعهء اندوهبار بگذرد و اهميّت آن بيشتر معلوم خاطر مردم حقيقت‌خواه و ايران‌دوست مىشود چنان كه تاكنون كتابها و مقالات فراوان در اين زمينه در ايران و كشورهاى ديگر نوشته و چاپ و منتشر گشته است و باز هم بسيارى كارهاى ديگر در اين باب شايستهء انجام دادن است . از جمله كتابهائى كه راجع‌به اين موضوع مهمّ در چند سال اخير انتشار يافت ميتوان كتاب " نامه‌هائى از تبريز " در ديماه 1351 خورشيدى - 2531 شاهنشاهى و كتاب " زندگىنامهء شهيد نيكنام ثقة الاسلام تبريزى " در اسفندماه 1352 خورشيدى - 2532 شاهنشاهى را نام برد « اطّلاعات مربوط بهردو كتاب در زيرنويس شمارهء ( 1 ) سرآغاز مذكور است » . انجمن آثار ملّى پس از اطّلاع از چاپ كتابهاى نامبرده و بهره‌مندى از آنها بويژه " زندگينامه " متوجّه گرديد كه اسناد نوشته‌اى بخامهء آن بزرگ مرد