ميرزا على تبريزى ( شهيد )
10
مجموعه آثار قلمى ثقة الاسلام شهيد تبريزى ( فارسى )
مجلس با امضاى مشير السلطنه صدر اعظم استبداد صغير به او مخابره شده و در ميان همهء علماى تبريز تنها او را خواستهاند با وعدهوعيد و ترضيه و تهديد مرعوب و از ميدان كارزار خارج نمايند و او تسليم نشده است . و اين كارى است كه كمتر مردى را شايسته آن ميتوان يافت مگر آنكه ابرمرد باشد . بلى اين ابرمرد نهتنها تحت تأثير وعدهها و وعيدها قرار نگرفت بلكه نيروى فكرى و جسمى خود را دربست به اختيار ملت گذاشت و عاقبت نيز خود او پس از يازده ماه ايستادگى تبريز « گره كروديوس » را از طريق مسافرت بباسمنج و مقابلت تلگرافى با شاه قاجار باز كرد ، بعد از بازكردن آن ، با گره درشتر و ناگشودنىتر كه آمدن سپاهيان دولت روسيه تزارى به ايران باشد روبرو شد و با آن نيز سه سال تمام بمبارزه پرداخت تا اينكه در اواخر ذيحجه 1329 قمرى دستاندازى دولت روسيه تزارى به مقدرات مملكت و اولتيماتوم دادن او به دولت مركزى و تجاوز علنى قشون روسى به ادارات آذربايجان ، جنگ حماسى چهار روزهء اول محرم 1330 قمرى را در تبريز بوجود آورد كه جزئيات آن در كتاب « زندگىنامه شهيد نيكنام ثقة الاسلام » آمده است . چون دشمن ثقة الاسلام شهيد را بناحق مفتى آن جنگ و جهاد كه به قهرمانى امير حشمت صورت گرفت شناخته بود لذا فاجعه دهم محرم آن سال را بوجود آورده و بزندگى آن رادمرد پايان داد ، خداوندش بيامرزد . اينك سخن خود را با ذكر نوشتهء مورخ تاريخ 18 ساله آذربايجان پايان مىدهم كه در حق او گفته است : « اى مرد نيك كه مايهء روسفيدى و سرفرازى ايرانيان گرديدى ، ايرانيان هيچگاه ترا فراموش نخواهند كرد و نامت همواره آرايهء تاريخ ايران خواهد بود رويت سفيد باد ، نامت بلند باد » نصرت الله فتحى ( آتشياك ) 1354 2534