ميرزا على تبريزى ( شهيد )
7
مجموعه آثار قلمى ثقة الاسلام شهيد تبريزى ( فارسى )
روى اين اصل تا توانسته مشاهدات و بل مداخلات خود را روزبروز برشته تحرير كشيده كه تمامت آنها داراى اصالت و سنديت است . فى المثل آنچه درباره كارهاى گرد آزادى « ستار خان » نوشته و يا از سخنان ناطقان و از هيجانزدگى كوشندگان آورده ، بىگمان همانست كه بوده و بدانگونه است كه شده ، و نيز درآوردن حقيقت اتفاقات ، دقت و امانت نزديك به وسواس به كار برده است كه حواشى و فراويز نسخههاى خطى اين حذف و اصلاح را نشان ميدهد . چنين است نامهها كه به مقامات مربوطه و رجال وقت نوشته يا به برادرانش به نجف فرستاده داراى مطالب تاريخى است ، هكذا رسالهها و مقالههايش كه از عقايد سياسى و افكار اجتماعى آن رادمرد حكايت مىكند . . . داراى اهميت است . بايد دانست كه از كارهاى مهم ثقة الاسلام سفر او به باسمنج و مباحثه و مباهلهاش با محمد عليشاه و بهزانو درآوردن او به قبول مشروطه و گشادن راه آزوغه به شهر است ، كه چگونگى آن داستان در چهل فقره تلگرافات متبادله پيدا و دليريهاى خودش نيز در آنها هويدا است . اما آنچه در همه نوشتهءهاى اين مجموعه جلبتوجه مىكند ، حفض جناح نويسنده آنها مىباشد كه با وجود انجام كارهاى سترك خود را در خلال عبارات مخفى داشته و حتى در بزرگترين كارها كه در ديگر كتب و روزنامهها بوى نسبت دادهاند از خودنمودن پرهيز و به اشارتى كفايت كرده است ، كه بىترديد علامت بزرگى اوست كه چون درخت پربارى سر به زمين مىنهد . در اين ساعت كه اين سطور را مينويسم ، ضمن سپاس بىقياس از صميميت و حسننيت اولياى امور انجمن آثار ملى در انتظار افتخارى هستم كه در پايان چاپ اين كتاب ديباچهاى بر آن بنويسند و خوانندگان را مستفيض فرمايند . نصرت الله فتحى « آتشباك » 1354 هجرى 2534 شاهنشاهى