آراستن ، تا وقايع احوال خود را بطور اجمال نگارم . . . و اسم اين مختصر را مجمل گذاشتم كه فى الحقيقه مجملى « * » است از مفصّل وقايع روزگار و سرگذشت ليل و نهار . . . » ( مجمل ، ج 1 ، ص 2 ) . مشخصّات نسخه ، در همين فهرست چنين آمده است : « نستعليق سدهء 13 ، باسياق ، عنوان شنگرف ، جدول زر و لاجورد و شنگرف ، با سرلوح رنگين ، انجام افتاده در 76 گ ، 15 س ، اندازه 10 * 18 ، 18 * 26 ، كاغذ الوان ، جلد تيماج ترياكى ضربى يك لائى [ شمارهء ثبت ] 17194 » . متأسفانه ، بعد از صفحهء 90 خطّى ، يك ورق افتاده و پايان كتاب نيز ناقص است . محمد على خان - به‌طورىكه در پانويس صفحهء 101 اشاره دارد - اين وقايع را در سال 1277 ه . ق . در ساختمان حكومتى خود يعنى ساختمان مشهور به سر عمارت ميان‌آباد رودبار ، تحرير كرده و با خط شكسته نستعليق زيباى خود ، آن را به يادگار نهاده است . چاپ اين مجلّد ، از روى تنها نسخهء خطّى موجود آن صورت گرفته و بعضا تصحيح قياسى شده است . حدود 15 صفحه از كتاب مجمل ، به خط و حساب سياق است كه باز خواندن آن به دشوارى انجام گرفته است . در خواندن اين قسمت از مطالب سياق ، نخست آقاى نصير كريمى و بعد از وى آقاى دكتر محمد شيروانى ، مصححان را يارى كرده‌اند و اگر كمك آنان نبود به نقل اين قسمت از متن ، به شكلى كه مشاهده مىكنيد توفيق نمىيافتيم . از هر دو ايشان به خاطر بزرگوارى و گشاده‌رويى آنان سپاسگزاريم . ضمنا آقاى عبد الحسين حائرى اصل نسخهء خطّى اين كتاب را در اختيار

--> ( * ) . ظاهرا مراد محمّد على خان در اين عبارت ، اشاره به اين بيت سعدى است : بارى نظر به خاك عزيزان رفته كن * تا مجمل وجود ببينى مفصّلى