ابن مهلب ( نواده مهلب پسر محمد پسر شادى )
48
مجمل التواريخ والقصص ( تصحيح نجم الدين سيف آبادى ) ( فارسى )
و شهرستان اسپاهان همچنين گويند از بناى اسكندرست ؛ و ديگر به روم و ميسان و سمرقند و بابل و هر جايگاه . و اين شهرهاى زمين ايران را پارسيان منكراند ، گويند اين مرد بيرانى كرد نه آبادانى . امّا اندر چند كتاب چنين يافتم كه ذكر كرده شد . پس به آخر عهد به فرمان ارسطاطاليس حكيم به هر جايگاهى پادشاهى بنشاند ، اندر ايران و عرب ، چنان كه بر فرمان يكديگر نباشند . و ايشان را ملوك طوايف لقب نهادند و جماعت عرب را اقيال و ذوون . و ارسطاطاليس اين به حكمت ساخت تا كس به روميان نپردازد به كينه خواستن . و اسكندر به زمين شهر زور بمرد ، و او را به اسكندريّه بردند . و بهرى گويند همان جايگاه مرد . و فلاسفهى يونان را كلمتهاست اندر حكمت و سخن گفتن با تابوت اسكندر كه آن را به الفاظ تازى ترجمه كردهاند . و بعضى حكيم فردوسى منظوم كرده است ، به جايگاه خود نوشته شود - إن شاء اللّه الحكيم و به العصمة و التّوفيق . جملهى اين طبقهى كيانيان ده تن بودند با اسكندر رومى ، و مدّت ملك ايشان هفتصد و سى و دو سالست . و از بعد اسكندر گويند جماعتى از وزيران و كسان او پادشاهى كردند هفتاد و دو سال . و ايشان را ذكرى زيادت نخواندهايم كه ازان شرحى شايستى داد - و اللّه أعلم به . طبقهى اشكانيان ملوك طوايف به روايتى عدد ايشان يازده پشتست ، و اندر نام تغيير افتاده است ، كه گودرز الاكبر و گودرز الاصغر و ويجن و چند نام ديگر گويد . خلاف اين روايت بهرام موبد عدد ايشان هجده تن گفته است ، برين نسق كه شرح داده شود ، و درين جدول نهاده آمد . مدّت پادشاهى ايشان - و اللّه أعلم بالصّواب پادشاهى اشك بن دارا بن داراب ده سال بود . پادشاهى اشك بن اشكانان بيست سال بود .