پس اندر هر عصرى حكيمان و خداوندان دانش جمع كرده‌اند اخبار گردش افلاك و عجايب عالم و قصّه‌هاى پيغامبران و پادشاهان ، و هرچه رفته است پراكنده . و محمّد بن جرير الطّبرى شرح داده است همه اخبار را ، و سير ملوك عجم را كه در اقليم رابع بوده‌اند . بزرگتر پادشاهان عالم را شرحى زيادتى نكرده است ، إلّا ذكرى مختصر ، اندر سياقت پادشاهى ايشان ، اندر تاريخ خويش . و اگرچه اخبار ملوك و اكاسره و شاهان و بزرگان ما تقدّم ظاهر است بيرون از تاريخ جرير ، و هر يك علىحده به جايگاه خويش شرحى تمام دارد . و راويان پيشين نقل كرده‌اند از كتابهاى فارسيان ، و اندر نظم و نثر باقى نگذاشته‌اند ، و هر يك كارگاه مقصود و ممدوح خويش آراسته به نقشهاى زيبا و طرازهاى خوب . ما خواستيم كه تاريخ شاهان عجم و نسبت و رفتار و سيرت ايشان درين كتاب على الولى * جمع كنيم بر سبيل اختصار ، از آنچه خوانده‌ايم در شاهنامه‌ى فردوسى كه اصل است ، و كتابهاى ديگر كه شعبه‌هاى آن است و ديگر حكما نظم كرده‌اند ، چون گرشاسپنامه و فرازنامه و اخبار بهمن و قصّه‌ى كوش پيل دندان ؛ و از نثر ابو المؤيّد البلخى ، چون اخبار نريمان و سام و كيقباد و افراسياب و اخبار لهراسپ و آغش و هادان و كيشكن ؛ و آنچه در تاريخ جرير يافتيم ، و سير الملوك از گفتار و روايت ابن المقفّع ، و مجموعه‌ى حمزة بن الحسن الاصفهانى كه از نقل محمّد بن جهم البرمكى و نقل زادويه بن شاهويه الاصفهانى و نقل محمّد بن بهرام بن مطيان * و نقل هشام بن القسم و نقل موسى بن عيسى الكسروى ، و كتاب تاريخ پادشاهان ، اصلاح بهرام بن مردانشاه موبد شاپور از شهر پارس بيرون آورده است ، و آن را محقّق كرده به حسب طاقت . و اگرچه اين كتابها كه نوشتيم ، هيچ موافق يكديگر نيست - و سبب آن گفته شود - هرچه مصوّر و معلوم گشت ، تأليف كرده شد ، تا چون خوانندگان تأمّل كنند هرچه مقصودهاى اصولى باشد ، هيچ خافى نماند ، إلّا آنچه در صناعت نظم و تحسين عبارت نثر اطناب نموده‌اند . و هرچند محالست نظم حكيم فردوسى و اسدى و ديگران ، و نثر ابو المؤيّد البلخى نقل كردن ، كه سبيل آن‌چنان باشد كه فردوسى گفته است : چو چشمه بر ژرف دريا برى * به ديوانگى ماند اين داورى امّا مقصود اخبار و قصص و تواريخ است از جمله كتابها بدين معنى مسطور است جمع آوردن و بعضى سخنهايى كه بر سبيل رمز گفته‌اند شرح دادن . و نظم