ابن مهلب ( نواده مهلب پسر محمد پسر شادى )
49
مجمل التواريخ والقصص ( تصحيح ملك الشعراء بهار ) ( فارسى )
فرامرز پسر رستم را داد و سوى هندوستان فرستادش . و سوم سپاه ، ملك گيلان آغش و هادان [ 1 ] را داد ، و با گستهم نوذر سوى خوارزم و آن زمينها فرستاد . و چهارم سپاه بكودرز گشواد سپرد و با سپهبدان سوى كنار جيحون فرستاد برابر . پس لهراسف همه پادشاهان را بطاعت اندر آورد ، و بهرى بكشت . فرامرز هندوستان بگشاد و بىاندازه بكشت ، و رآى را بدرگاه خسرو فرستاد . و آغش را شيده پسر افراسياب برابر آمد و گرسيوز برادرش [ و ] پيروزى آغش را بود . و بر آخر افراسياب بمرو آمد از پس آغش كه از بخارا بازگشته بود ، و كيخسرو از كركان بمدد رفت و رستم از پس شاه بتعجيل برفت ، تا بعد حالها افراسياب را بشكستند ، و گودرز را پيران ويسه برابر آمد ، و آن را رزم دوازده رخ گويند ، و پيران با برادران و پسران ( 33 - آ ) و خويشان جمله كشته شدند ، و هم در آن هفته كيخسرو آنجا رسيد ، و كشتگان بر اسبان بسته پيش شاه آوردند ، و اين همه سپاهها را ببلخ خواند ، و هشت سال روزگار رفته بود تا اين هر چهار لشگر پيروزى يافتند ، و چون ببلخ عرض داد ، با سپاهى بىكرانه روى بحرب افراسياب نهاد ، و اين را رزم بزرگ خوانند ، و يك بار بخوارزم افراسياب را هزيمت كرد ، و خالش شيده [ را ] كه او را بشنك نام بود بدست خويش بحرب بزد [ 2 ] و بكشت ، ديگر بار بكل زريون [ 3 ] كارزار افتاد ، و افراسياب سوى كنك دز رفت چون خسرو دز بستد باز گريخت ، و از بعد مدّتى شبيخون آورد ، رستم بيدار بود بسيارى بسيار از ايشان بكشت ، و افراسياب بجست [ 4 ] و از آب وره [ 5 ] درياء كيمال بگذشت ، و نيز كسى او را نشان نداد و كيخسرو بسيار جهان
--> [ ( 1 ) ] آغش و هادان ، آنست كه عنصر المعالى در قابوسنامه بپسرش ميگويد كه جدت از خاندان اغش و هادان است . و فردوسى آغش را اشكش گفته است . يا تصحيف شدهء بعد است و از غش و آعص و اغص بهدادان و ارغش فرهادوند و غيره هم ديده شده است . [ ( 2 ) ] اصل : ببرد [ ( 3 ) ] كلزرّيون به تشديد را ، فردوسى : چون آورد لشگر بگلزريّون * بهر سو بگرديد با رهنمون [ ( 4 ) ] اصل : بخشت [ ( 5 ) ] كذا با اعراب . و اين روايت را فردوسى هم ذكر كرده و گويد . بكشتى به آب زره بر گذشت * همه سر بسر رنج ما ياد گشت همه چين و مكران سيه گستريم * بدرياى كيماك بر بگذريم و ظ : و ره درياء كيمال مصحف : از آب زره و درياء كيماك مىباشد .