ضحاك ، و حميرى نيز خوانندش ، و پارسيان ده‌آك گفتندى از جهت آنك ده آفت و رسم زشت در جهان آورد از عذاب و آويختن و فعلهاء پليد ، و آك را معنى زشتى و آفتست ، پس چون ( 17 - آ ) معرّب كردند سخت نيكو آمد : ضحاك ، يعنى خندناك ، و اژدهاك نيز گفتند سبب آن علّت كه بر كتف بود ، يعنى اژدهااند كه مردم را بيوبارند ، و اندر تاريخ جرير گويد بيوراسب ديگر بود و ضحاك ديگر [ 1 ] ايزد تعالى نوح را پيش وى فرستاد ، و از بعد طوفان بسالها ضحاك پادشاهى بگرفت اما نسب او چنين بود : ضحاك بن [ ارو ] ند اسب و ارونداسف نيز گويند و او وزير طهمورث بود ، و روزه داشتن و خداى را تعبّد كردن از وى خاست بن ؟ ربكاون ؟ بن سادسره بن تاج بن فروال بن سيامك بن مشى بن كيومرث [ 2 ] ، و تاج جدّ او بود كه عرب از نسل اواند ، و به زمين بابل نشست ، فرزندش [ دو ] دختر [ بود ، يكى ] فريدون بزنى كرد و يكى به زمين كابلستان افتاد و مهراب كه جدّ رستم بود از فرزندان اين دختر است ، و از پسران ضحاك هيچ جايگاه ذكر نيافته‌ام [ 3 ] . افريدون بن اتفيان [ 4 ] اندر شاهنامه آبتين گويد پدر افريدون را ، و بديگر نسختها

--> [ ( 1 ) ] طبرى چنين نگفته فقط گويد : برخى گويند نوح بر ضحاك مبعوث شد . . و باز گويد : نوح بر قوم ضحاك كه پيرو ديانت او بودند به شريعت صائبين بودند نازل شد . . باز گويد : نوح در عهد بيوراسب بوده ( ج 1 ص 178 - 184 - 210 - 225 - 226 ) . [ ( 2 ) ] طبرى گويد : بيوراسب ، و هو الأزدهاق و العرب تسميه الضحاك فتجعل الحرف الذى بين السين و الزاى ( مراد : ژ ) فى الفارسيه ضادا و الهاء حاءا و القاف كافا . . . قال و اليمن تدّعيه و تزعم انه من انفسها و انه الضحاك بن علوان بن عبيد بن عويج . . . و الفرس فانها تنسب الأزدهاق . . و تذكر انه بيوراسب بن ارونداسب بن زينكاو بن ويروشك بن تاز بن فرواك بن سيامك بن مشى بن جيومرت ( ص 202 - 203 ) بيرونى : ضحاك بن علوان من العمالقه و هو بيوراسب بن ارونداسب بن زينكاو ابن بريشند بن غار و هو ابو العرب العاربه ابن افرواك بن سيامك ( آثار ص 103 ) حمزه : بيوراسف بن ارونداسف بن ريكاون بن ماده سره بن تاج بن فروال بن سيامك ( ص 24 ) . و طبرى انساب و روايات ديگر هم در ضحاك ذكر كرده جز اين روايت متن . [ ( 3 ) ] طبرى : و له ابنان : سريقوار - بقوار ( ج 1 ص 203 - حاشيه ) . [ ( 4 ) ] اصل : اتفيال و فى جميع النسخ سوى الشاهنامه . اثفيان - در كتب پهلوى : اتپيان . اثپيان . اثوپينان ، ( متنهاى پهلوى ص 23 ) . بهر دو املاء و آبتين غلط و لا بد آتپين بتقديم تاء بر پاء پارسى و ياء مجهول ممالهء از الف بايد خواند و املاى مشهور تصحيف اصلست .