نيست و سخت عظيم بلندست از سنگ خارا ، و آب دريا بر آن همى زند دريا سالم [ 1 ] و هيچ آسيب نرسدش از روايت هرون بن يحيى : [ 2 ] و فرسنگ ايشان ميلى و نيم باشد . و دروازهء [ 3 ] هست آن را از زر ناب [ كه ] آن را باب الذهب [ 4 ] خوانند و از آنجا بروميه روند ، و قصر ملك همانجاست بدان عظيمى و تكلف و زيبائى ، و پيرامون قصرهاء ملك [ 5 ] همانجاست فرسنگى ديوار بكشيده است و سيصد [ 6 ] در آهنين بر آن نهاده و هم در آن جا كنيسهء ملك است خاصه ، ده در بر آن آويخته چهار زرين و شش از سيم خام [ و نمازگاه ملك ] همه مرصع كرده ، و از اندرون همه از زر و سيم و جوهرها و عود ساخته [ 7 ] ، و رسمهاء ( 321 - ب ) عيد [ است ] ايشان را و تكلفها و زينت و تعظيم ، و پيرامون كنيسه عجايبها و طلسمهاء بسيارست كه بعضي را بجايگاه شرح قصص گفته شود ، چنانك عادت حكمت و صناعت روميانست . ذكر بلد الروميه : ديوار و فصيل شهر روميه از عجايب است و آن را بحكمت ساخته‌اند ، نه سورست از پس يك ديگر ، و چون غريبى اندرون شود متحير شود از بيرون آمدن ، و هر كجا بگذرد در ميانه باشد . و اين حديث معروف است و از عجايب آنجا آن درختست از روى كه بليناس بن بطياس صاحب الطلسمات ساخته است اندر كنيسه ، و صورت سودانى [ 8 ] هم از نحاس بر سر آن درخت ساخته ، و هر سالى بوقتى رسيدن زيتون اين سودانى آنجا صفيرى بزند بلند ، بعد از آن هر سودانى كه در آن حدود و ديار باشند آنجا جمع آيند بقدرت خداى تعالى ، و بار هر يكى سه زيتون يكى در منقار و دو در مخلب و هر يكى بر سر آن سودانى نشينند و زيتون آنجا فرو كنند و ساكنان آنجا برميدارند و چندان زيتون جمع كنند كه روغن كنيسه را تا سال آينده حاصل كنند ، و بسيار

--> [ ( 1 ) ] ظ : در ماه و سال [ ( 2 ) ] يكى از علما كه با سيرى بروم رفته . ر ك : اعلاق ص 119 [ ( 3 ) ] اصل : دوازده از اع [ ( 4 ) ] اصل متن : الذهاب - از ا ع [ ( 5 ) ] اين جمله زايد است [ ( 6 ) ] اعلاق : ثلاثة ابواب ص 120 [ ( 7 ) ] عبارت مشوش است . اعلاق : فى المقصورة . . . موضع اربع اذرع فى اربع اذرع مرصع بالدر و الياقوت و كذلك مسنده ( ص 121 مع الزوائد . . . [ ( 8 ) ] برهان گويد : سودانيات . . . بلغت سريانى مرغى باشد سبز رنگ و منقار دراز بزرگى دارد و درختان را بمنقار سوراخ مىكند و آن را بشيرازى دار نمك خوانند