ابن مهلب ( نواده مهلب پسر محمد پسر شادى )
350
مجمل التواريخ والقصص ( تصحيح ملك الشعراء بهار ) ( فارسى )
ابن الحسين بيافت ، و فضل خود اندر علم نجوم يگانه بود ، و آن است كه او را در احكام ذو الرياستين خوانند . بلقب ، و بر درستهاء [ 1 ] جعفرى نقش ذو الرياستين ضرب آن روزگار است بلقب او ، پس طاهر را با سپاه بفرستادند و على بن عيسى بن ماهان [ 2 ] بهمدان برد ، طاهر او را غلبه كرد ، [ 3 ] و بعد از وى محمد [ الامين ] [ 4 ] عبد الرحمن [ 5 ] . . . . . [ 6 ] بدر بغداد آمد ، و هرثمه بن اعين با وى يكى گشت و شهر را حصار سخت گرفتند و حربهاء عظيم افتاد و بعد از حالها و قتل بسيار كار بر امين سخت شد و خود را خلع كرد و خواست كه بزنهار هرثمه بيرون آيد و طاهر بن الحسين خبر يافته بود سپاه فرستاد اندر زورق تا با ايشان حرب اندر گرفتند و زوبينها و مزراقها بزورق اندر همى زدند كه محمد الامين آن جايگاه در بود ، تا غرقه كردند ، و امين جامه بينداخت و خود را در آب افكند و بشنا بيرون آمد ، كسان طاهر وى را ( 227 - ب ) بگرفتند به يكى پيراهن . همچنان برهنه بزندانش باز داشتند ، و همى لرزيد از سرما [ 7 ]
--> [ ( 1 ) ] درست ، يعنى سكهء تمام مقابل نيم درست و ربع ، چه در آن عهد سكهء زر و سيم را با مقراظ از ميان بريده نصف و چهار پاره ميكردند تا خرد شود و صرف گردد . و درستهاى جعفرى بزر جعفرى هم معروفست [ ( 2 ) ] اصل : هامان [ ( 3 ) ] على بن عيسى با طاهر در نزديك شهر رى حرب كرد و كشته شد نه در همدان [ ( 4 ) ] اصل : محمد بن عبد الرحمن [ ( 5 ) ] ص : عبد الرحمن الابناوى منسوب الى الابناء و هم قوم من العجم سكنوا اليمن و النسبة ابناوى ( قاموس ) و اين ابناء از بازماندگان و هرز و ساير سوارانى هستند كه بامر انوشروان به يارى سيف ذى يزن از راه دريا بيمن رفتند و حبشيان را از يمن رانده و يمن را ضميمهء ايران ساختند و آنها را بنو الاحرار هم گفتهاند و محتمل است كه قوم ( ازد ) هم از بقاياى طوايف مزبور بوده و از كلمهء ( آزاد ) كه فارسى احرار باشد مأخوذ گرديده باشد [ ( 6 ) ] اينجا مطلبى افتاده است و مضامين آن چنين است : « . . . عبد الرحمن الابناوى را بحرب طاهر بفرستاد و عبد الرحمن بيامد و همدان را بگرفت و طاهر بهمدان آمد و حرب كردند و شهر را حصار گرفتند تا عبد الرحمن و سپاهيان وى زنهار خواستند و بزنهار طاهر بيرون شدند و چون بياراميدند ناگاه بر سپاه طاهر زدند و سپاه طاهر بايستاد و حرب كرد و عبد الرحمن كشته شد و گروهى اندك از سپاه بغداد بهزيمت شدند و بيشترين كشته شدند . . . پس طاهر باهواز شد و هرثمة بن اعين از طريق حلوان راه بغداد گرفت و طاهر پس از فتح اهواز و واسط و مداين بدر بغداد آمد و . . . » كامل چاپ مصر : عبد الرحمن بن جبلة الانبارى آورده ، و انباري غلط است [ ( 7 ) ] طا و كا : گويند از خوف و هراس ميلرزيد و ذكر سرما نيست چه اين محاصره در آخر