ابن مهلب ( نواده مهلب پسر محمد پسر شادى )
332
مجمل التواريخ والقصص ( تصحيح ملك الشعراء بهار ) ( فارسى )
برمك و سى تن از شيعهء منصور بدروغ گواهى دادند كه عيسى خود را از وليعهدى بيرون آورد ] [ 1 ] و منصور مهدى را وليعهد كرد [ و چون عيسى بشنيد بيامد و آن سخن را انكار كرد ] [ 1 ] و فايده نبود ، و آن شرحها درازست [ و ] با بسيارى جهد مهدى را بيعت كردند ، و ازين پس مسجد رصافه بنا كرد پس ديوار بصره و كوفه بفرمود كردن ، و شهر رافقه بنا نهاد و آنچ برين عمارتها خرج بايست كرد بر مردم بخشيد [ 2 ] چنانك ديگر بازماند از عمارت ، [ 3 ] پس خالد بن برمك را بگرفت و او را [ سه ] هزار هزار درم سيم مصادره بكرد : چون جماعتى خوارج بموصل و آذربادگان [ 4 ] برخاستند ، منصور سيصد هزار درم بخالد باز داد و او را با سپاه بحرب خوارج فرستاد ، و در اين وقت استاسيس [ 5 ] از سجستان خروج كرد ، و خراسان بشوريد ، و منصور باز مهدى را بخراسان فرستاد ، و مهدى حميد بن قحطبه [ 6 ] را از آنجا بفرستاد تا با استاسيس [ 5 ] حربها كرد ، و همچنين بارمنيه [ 7 ] جماعتى بيرون آمدند ، منصور بتن خويش بجانب شام رفت و لشكرها فرستاد تا ايشان را هزيمت كرد ، و بعمان و حين [ 8 ] همچنين خارجيان بودند و همه را قهر كرد ، و او را منصور ازين سبب لقب نهادند كه هميشه صاحب نصرت بود ، يكى از فرزندان على بن ابى طالب رضى اللّه عنه نامش ( 216 - آ ) عبد الله الاشتر [ 9 ] به زمين هند و سند بيرون آمد ، و او را بپذيرفتند ، و بعد از دو سال حميد بن قحطبه بر استاسيس [ 10 ] برو [ 11 ] ظفر يافت [ 12 ] ، و منصور مهدى را فرمود كه باز گرد ، و مهدى [ 13 ]
--> [ ( 1 ) ] قسمتهاى الحاقى مطابق روايتى از كامل حدسا اضافه شد و به ظن قوى ميتوان گفت كه اصل همچنين بوده و الا جملهء ( و فايده نبود ) به كلى بىمعنى خواهد بود ر ك : ( كا : 5 ص 215 ) [ ( 2 ) ] بر مردم بخشيد ، يعنى هزينهء آن را بر مردم توزيع كرد و سرشمار قسمت كرد كه بپردازند ، چه بخش در لغت درى بمعنى تقسيم است و مخصوصا چون بعد از لفظ ( بر ) آمده معنى اخذ و تحميل ميدهد [ ( 3 ) ] يعنى از آن هزينها كه بمردم بنام بناء شهر و عمارات تحميل كرده بود بعد از ختم عمل زياد هم آمد و علاوهء صرف جيب گرديد ! [ ( 4 ) ] كا : موصل و جزيره [ ( 5 ) ] اصل : اسناسيس ، و الصواب : استاذسيس ، كا : خروج او را در سنهء صد و پنجاه و خاتمهء كارش را صد و پنجاه و يك ضبط كرده است كذا طا ( كا 5 ص 219 ) [ ( 6 ) ] كا : خازم بن خزيمه ( 5 ص 219 ) [ ( 7 ) ] اصل : با ارمنيه - و با در اينجا معنى ندارد [ ( 8 ) ] ظ : جزيره و اشاره است بخروج ملبد بن حرمله 137 - 138 ( كا : 5 ص 180 - 181 ) [ ( 9 ) ] و هو عبد اللّه الاشتر ابن محمد بن عبد اللّه بن الحسن الحسنى [ ( 10 ) ] اصل : اسناسيس ، و الصواب : استاذسيس [ ( 11 ) ] كذا ؟ و برو زايد است [ ( 12 ) ] بروايت طا و كا خازم بن خزيمه استاسيس را مغلوب ساخت و قارن صاحب طبرستان ويرا بكشت ( ط 3 - 1 ص 357 - 358 ) [ ( 13 ) ] ظ : حميد بن قحطبه ( 152 ) ( ر ك كا 5 ص 225 )