سامانيان طايفهء دوم از طوايف هشت گانه ايشان را سامانيه گويند و تختگاه ايشان در ماوراء النهر و شهر بخارا بود . مقدمهم : الامير اسماعيل بن احمد السامانى روز سه‌شنبه نيمهء ربيع الاول سنهء سبع و ثمانين و مأتين در بخارا بر تخت امارت نشست . و او مردى عادل منصف خداى ترس بود جوانبخت حق‌شناس . و با خلفا طريق مطاوعت سپردى و خلفا جانب او را عزيز داشتندى . و او در اظهار طاعت بنى عباس بسى مساعى مشكور دارد اتملش ( ؟ ) قهر ايشان بود . و او هرگز دم عصيان نزد و پيوسته به غزو كفار مشغول بودى . و مدت هشت سال رايات پادشاهى برافراخت و همهء مشرق او را صافى شد به طاعت بنى عباس ، و در شب شنبه چهارم صفر سنهء خمس و تسعين و مأتين به جوار حق جل و علا پيوست رحمة اللّه عليه . و به حكم ولايت و وراثت و وصايا تخت ملك به فرزندش آمد احمد بن اسماعيل . الامير احمد بن اسماعيل چون امير اسماعيل درگذشت اركان و اعيان حاضر گشتند و به اتفاق جمهور اهالى ممالك متفق اللفظ و الكلمة ، امير احمد بن اسماعيل را بر تخت نشاندند و بر وى به اميرى و پادشاهى سلام كردند . و او مردى بىنظير بود و سيرت پدر داشت و عدلى شامل و عقلى كامل و مردى مظفر جوانبخت بود « 1 » . چون مدت امارتش به شش سال كشيد جمعى از امرا و خواص و غلامان بر وى غدرى انديشيدند و او را شهيد كردند در جمادى الآخر سنهء احدى و ثلاث مائه « 2 » ، و او را امير شهيد گويند .

--> ( 1 ) . و اومناشير و احكام از زبان درى با عربى نقل كرد ( تاريخ گزيده ، ص 378 ) . ( 2 ) . در تاريخ گزيده : « در ثالث جمادى الآخر سنهء ثلاثمائه » .