غياث الدين بن همام الدين حسينى ( خواند مير )

89

مآثر الملوك ( به ضميمه خاتمه خلاصة الأخبار وقانون همايونى ) ( فارسى )

نفرستادى . از سخنان مروان است كه كنز الملوك الذهب و الفضه فما وجدنا كنزا انفع من معروف فى قلب حرّ . گنج پادشاهان زر و سيم است و ما هيچ گنجى نافعتر از ذخيره نهادن افعال خير در دل آزادمردان نيافتيم . ذكر ابو مسلم مروزى ابو مسلم مؤسس اساس خلافت بنى عباس و مشيد قواعد سلطنت اولاد عم خير الناس بود . در سن نوزده سالگى به خدمت ابراهيم بن محمد بن على بن عبد اللّه بن عباس رسيد و ابراهيم آثار نجابت و اقبال در ناصيهء او مشاهده نموده ابو مسلم را امير شيعهء خود گردانيد و به خراسان فرستاد . در اين ديار ، علم دولت ابو مسلم ارتفاع يافته به سعى و اهتمام او بناى حكومت مروانيه انهدام پذيرفت و امر خلافت بر عباسيه قرار گرفت . در تاريخ حافظ ابرو مزبور است كه ابو مسلم از يافتن كثرت اموال خرم نگشتى و از قضاياى صعب كه روى نمودى دغدغه به خاطر راه ندادى و مجرمان را به غير شمشير تأديب نكردى و مجرمان را به اندك جريمه بكشتى . گويند عدد مردمى كه به يقين قتل نمود به ششصد هزار رسيد و كميت مقتولان معارك را به غير از علام الغيوب كسى ندانست . به ثبوت پيوسته كه ابو مسلم به لغت فارسى و عربى در غايت فصاحت سخن گفتى و اشعار نيكو نظم نمودى . هرگز نخنديدى مگر در وقت محاربه ، و روزى زياده از يك نوبت طعام نخوردى و گفتى زشت است كه در شبانه‌روزى زياده از يك نوبت به مستراح روند . از سخنان او است كه : تكبر نكند مگر فرومايه و مفاخرت ننمايد مگر بدنژاد و تعصب نفرمايد مگر بيگانه . روزى ابو العباس سفاح از ابو مسلم سؤال كرد كه اين مرتبه به چه يافتى ؟ جواب داد كه چنگ در حبل متين صبر و شكيبائى زدم و تقدير ايزدى موافق تدبير من آمد و تأييد سبحانى امداد نمود . بعضى گويند كه در جواب گفت به ترك تأخير عمل اليوم الى الغد .